- 'byung ba/
- ID:
- T139470
- འབྱུང་བ (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > 'byung ba/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > jungwa (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
འབྱུང་འབྱུང་བྱུང་བྱུང་
Hopkins' Translations: element; arising; creature; arise; come forth; emerge; appear
Others' Translations: {C}produce; has had; (has been) produced; has arisen; raised; appearance (in the world); leading forth; leaving home; (has been) begotten (by); be the offspring of becomes; stands; takes place; occurs; comes about; source; there can be; possibility; possible origin; make possible
Sanskrit: {LCh,MSA}bhūta; {C}abhutī; {C}sambhava; {C}bhavati; {MV}prabhavata; {C}upapadyati; {C}utpanna; {MSA,MV}utpāda; {MV}utpatti; {C}prasūta; {C}naiṣkramya; {C}nairyāṇika; {C}nirvṛtti; (pra √vṛt): {MV}pravartate; {MV}pravṛtti; {L}pravṛt-; {MV}anusāra (e.g.: sūtra-anusāra); {MSA}niḥsāra; {MSA}abhyudaya; {MV,MSA}udaya; {MSA}uccaraṇa; {MSA}upari-pāta; {MSA}gata (e.g.: akṣa-gata); {MSA}janmatva (e.g.: buddha-janmantva); {MSA}niścaraṇa; {MSA}nirdiṣṭa; {MSA,MV}prasava; {MV}samudācāra; {MSA}vāhitā; {MSA}vāhitva; samutpāda
- language:
- Tibetan
3. Rangjung Yeshe Dictionary
-
can take place
- language:
- English
-
འབྱུང་བ་, བྱུང་བ་, འབྱུང་བ་ intr. v. 1) appearance in the world, element. 2) ordinary, physical. 3) འབྱུང་ 4) source. 5) an emergence, state of being, existence. coming into existence, to come out, to occur, arise, to emerge. elements; element; to originate from; element(al quality); to occur/ happen/ ensue; to come into being/ lead to/ come from; to encounter [hardship]
- language:
- Tibetan
4. Ives Waldo Dictionary
-
1) aris[ing]; 2) happen/ come; 3) the elements [metaphorically = 5, appearance, arising, element, ordinary, physical, source, an emergence, state of being, existence coming into existence come out]
- language:
- English
-
ordinary, of the elements
- language:
- English
-
1) aris[ing]; 2) happen/ come; 3) the elements; 4) five
- language:
- English
5. Jim Valby Dictionary
come forth, elements, elemental forces, evolution phases, materiality functions, materiality-producing forces (sa, chu, me, rlung, nam mkha'), arise, spring up, emerge, appear, be set free, go forth, set out, was, past tense indicator, mundane sufferings, come about, progressive order, ordinary, physical, derive, emanate, evolve, happen, originate, to derive from, to be released from, to manifest, leave, become involved in, get a sense of, to get involved in, source
- language:
- English
6. Richard Barron Dictionary
-
(las) 'byung ba - to come about due to . . .
- language:
- English
-
element(al quality); to occur/ happen/ ensue; to come into being/ come about/ ensue/ lead to/ come from/ issue; to account for/ ensure; to be operant (as); isc. to pertain
- language:
- English
7. bod rgya tshig mdzod chen mo
[1981] 1. ༼ཐ་མི་དད་པ༽ བྱུང་བ། འབྱུང་བ། ། འཐོབ་པ་དང། ཡོང་བ། སྐྱེ་བ། འབབ་པ། ... ཞལ་མཇལ་གྱི་གོ་སྐབས་འབྱུང་བ། ... ལས་དོན་ལ་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས་པ་དང། བསམ་བློ་ལ་ཡར་ཐོན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ། ... བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཞིག་བཞག་པ། ... གནས་ཚུལ་བྱུང་ནས་མ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ། ... 2... .1༽ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི། ... 2༽ ༼མངོན༽ འབྱུང་བ་ལ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་སྟེ་ལྔ་ཡོད་པས་གྲངས་ལྔ་མཚོན། ...
- language:
- English
8. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- 'byung 'gyur/, 'byung khams/
-
༡ ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ཟེར་ཞིང་། ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔ་ལའང་འབྱུང་བ་ལྔ་ཟེར། ཚིག་བསྡུས་ན་འབྱུང་ཞེས་འབྲི་ཆོག་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞི་ལ་འབྱུང་བཞི་ཟེར་བ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༢ གཤེར་གཟུགས་དང་སྲ་གཟུགས། དྲོད་དང་དབུགས་གཟུགས་བཅས་ལའང་འབྱུང་བ་བཞི་ཟེར། ཚིག་བསྡུས་ན་འབྱུང་ཞེས་འབྲི་ཆོག
- language:
- Tibetan
9. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo
རྒྱུའི་གཟུགས། དབྱེ་ན་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི།
- language:
- Tibetan
10. Thupten Phuntsok Dictionary
(１) 〔ཐ་མི་དད་པ〕 བྱུང་བ། འབྱུང་བ། འཐོབ་པ་དང་། ཡོང་བ། སྐྱེ་བ། འབབ་པ། ཞལ་མཇལ་གྱི་གོ་སྐབས་འབྱུང་བ། ལས་དོན་ལ་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས་པ་དང་། བསམ་བློ་ལ་ཡར་ཐོན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ། བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཞིག་བཞག་པ། གནས་ཚུལ་བྱུང་ནས་མ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ། (2) ---1---དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི། (2) 〔མངོན〕 འབྱུང་བ་ལ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་སྟེ་ལྔ་ཡོད་པས་གྲངས་ལྔ་མཚོན།
- language:
- Tibetan
11. smon lam tshig mdzod chen mo
1.ཐ་མི་དད་པ བྱུང་བ། འབྱུང་བ།། འཐོབ་པ་དང༌། ཡོང་བ། སྐྱེ་བ། འབབ་པ། ཞལ་མཇལ་གྱི་གོ་སྐབས་འབྱུང་བ། ལས་དོན་ལ་སྐུལ་ལྕག་ཐེབས་པ་དང༌། བསམ་བློ་ལ་ཡར་ཐོན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ། བྱས་རྗེས་ཆེན་པོ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཞིག་བཞག་པ། གནས་ཚུལ་བྱུང་ནས་མ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ། 2 1 དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི། 2 མངོན འབྱུང་བ་ལ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་སྟེ་ལྔ་ཡོད་པས་གྲངས་ལྔ་མཚོན།
- language:
- Tibetan
12. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- nir√gam:nirgacchanti
- nis√car:niścarati
- pravṛtti
- pratyupasthita
- prabhava
- prā-dur√bhū:prādurbhavati
- prādur√bhū:prādurbhavanti
- bhava
- bhūta
- saṃbhava
- samutthita
- samudaya
- utpatti
- ut√pad:utpadyate
- ut√pad:utpadyante
- utpanna
- utpāda
- ud√pad:utpadyate
- upanipāta
- prādurbhāva
13. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
kri. (varta., bhavi.; aka.; བྱུང bhūta.) 1.
- language:
- Sanskrit
-
i. utpadyate — འཇིམ་པའི་གོང་བུ་དང་ལག་ཟུངས་དང་འཁོར་ལོ་དང་སྲད་བུ་དང་ཆུ་དང་མིའི་ནན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་རྫ་མ་འབྱུང་ངོ་༎ mṛtpiṇḍadaṇḍacakrasūtrodakapuruṣaprayatnādipratyayaiḥ…ghaṭa utpadyate la.a.88ka/35; prajāyate — གང་ལ་མཚམས་སྦྱོར་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའོ༎ yāṃ sandhāya gatisandhayaḥ prajāyante la.a.120ka/66; sañjāyate — ཡིད་རྨུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ཁོ་ནའོ༎ sañjāyata eva mohādilakṣaṇo manaso vikāraḥ ta.pa.96ka/644; prasavati — དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་སྟེ tathā ca puṣpaphalāni prasavanti sa. pu.47ka/84; prarohati — ཞུགས་ཤིང་གང་རྩ་བ་ཉམས་པ་དེ་ལས་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་༎ yasya vṛkṣasya mūlaṃ vipannaṃ tasya puṣpaphalāni na bhūyaḥ prarohanti śi.sa.157ka/150; prabhavati — དང་པོར་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་༎ śrutaṃ niśrityādau manaskāraḥ prabhavati yo yoniśaḥ sū. vyā.133ka/6; sambhavati ma.vyu.6911 (98kha); saṃvartate — དེ་འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། /འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་འཇིག་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ༎ sa yathā ca lokaḥ saṃvartate, taṃ ca prajānāti
- language:
- Sanskrit
-
yathā ca loko vivartate(, taṃ ca prajānāti) da.bhū.242ka/44; unmajjati — འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་འབྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ༎ unmajjanayogeneti anāgatādhvana unmajjatītyarthaḥ abhi.sphu.252kha/1059
- language:
- Sanskrit
-
ii. niścarati — སྒྲ་དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ… རྣམ་པ་དུ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ༎ tasmācca ghoṣādanekaprakārā sattvānāṃ dharmadeśanā niścarati bo.bhū.36ka/46; nissarati — རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་། /ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བསྟན་པ་འབྱུང་༎ nissaranti yathākāmaṃ kuḍyādibhyo'pi deśanāḥ
- language:
- Sanskrit
-
ta.pa.46kha/541; kṣarati — གསུང་འདི་དག་ནི་ཟླ་བ་ལས། /བདུད་རྩི་འཛག་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་༎ mukhāt kṣarati te vākyaṃ candrād dravamivāmṛtam
- language:
- Sanskrit
-
śa.bu.112kha/72
- language:
- Sanskrit
-
iii. vāti — སྤུའི་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས་ནི་ཙན་དན་གྱི་དྲི་འབྱུང་ངོ་༎ sarvaromakūpebhyaścandanagandho vāti vi.va.139kha/1.29
- language:
- Sanskrit
-
iv. pravartate — ཅི་ཡི་སླད་དུ་ནོར་བ་འབྱུང་༎ kasmād bhrāntiḥ pravartate la.a.64kha/11; ནུ་མ་འཐུངས་སོགས་ལ། /མངོན་པར་འདོད་པ་འབྱུང་བ་དང་༎ stanapānādāvabhilāṣaḥ pravartate
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.71ka/663; sampravartate — གཉིས་ཀྱིས་མཐའ་བརྗོད་ཅི་སླད་དུ། /ཇི་ལྟ་བུ་ཡང་འབྱུང་བ་ལགས༎ ubhayāntakathā kena kathaṃ vā sampravartate
- language:
- Sanskrit
-
la.a.64kha/11; āvartate — རྙེད་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་དག། /ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་མང་པོ་འབྱུང་༎ lābhādikāmatā māna ityādyāvartate bahu
- language:
- Sanskrit
-
śi.sa.147kha/142; vartate — ཚེ་འདིའི་འདོད་ཆགས་སོགས་འབྱུང་སྟེ། /ཆགས་སོགས་ཉིད་ཕྱིར་ཕྱི་མ་བཞིན༎ ihatyā api vartante rāgāditvādyathottare
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.71ka/667; bhavati — འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང asmin satīdaṃ bhavati pra.a.59ka/67; རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཕྱིས་འབྱུང་བ kāraṇe sati paścāt kāryaṃ bhavati pra.a.4kha/6
- language:
- Sanskrit
-
v. niṣkrāmati — གཅིག་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ། /གཞན་ནི་གནས་པ་ཡང་གཞན་ནི། /འབྱུང་བའང samprajānan viśatyekastiṣṭhatyapyaparo'paraḥ
- language:
- Sanskrit
-
niṣkrāmatyapi abhi.ko.7kha/3.16; nirgacchati — ཕོ་བ་བསྲེག་ནས་ཀྱང་ཐུར་དུ་འབྱུང་ངོ་༎ pakvāśayamapi dagdhvā adhobhāgena nirgacchati śi.sa.47ka/44
- language:
- Sanskrit
-
vi. prasravati — དེའི་མཆེ་བ་གཉིས་ལས་ཆུ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་སྟེ tasya daṃṣṭrābhyāmaṣṭāṅgopetaṃ pānīyaṃ prasravati a.śa.229ka/211 2.
- language:
- Sanskrit
-
i. utpatsyate — དེ་བཞིན་གཤེགས་པ…གསེར་འཛམ་བུའི་གསེར་གྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ངོ་༎ suvarṇajambudhvajakāñcanābho nāma tathāgataḥ…loka utpatsyate su.pra.45ka/90
- language:
- Sanskrit
-
ii. bhaviṣyati—འདི་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་འབྱུང་བའིའོ༎ amutrāyamācāryasya bhaviṣyatyayamupādhyāyasya vi.sū.62kha/79;
- language:
- Sanskrit
-
saṃ. 1. = སྐྱེ་བ utpādaḥ — སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ buddhotpādaḥ sū.vyā.211ka/115; ལུས་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་འབྱུང་བའི་ངེས་པའོ༎ iti dehe bāhye sahajādikāyotpādaniyamaḥ vi.pra.227ka/2.16; samutpādaḥ — འདིར་ནི་འབྱུང་བ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། /བྱུང་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འདོད༎ heturatra samutpādaḥ samutpannaṃ phalaṃ matam
- language:
- Sanskrit
-
abhi.ko.8ka/3.28; utpattiḥ — དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འགྲུབ་པ་བསྟན་པ triratnotpattyanurūpahetusamudāgamanirdeśaḥ ra.vyā.75kha/3; སྲོག་ཡང་དག་པར་རྒྱུ་བ་སྟེ། སྲོག་འབྱུང་བའོ༎ prāṇasañcāraḥ prāṇotpattiḥ vi.pra.227kha/2.17; འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ utpattikāraṇam abhi.sa.bhā.26kha/36; bhavaḥ — འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར bhavavibhavahetoḥ abhi.sphu.161kha/894; འབྱུང་བར་ལྟ་བ bhavadṛṣṭiḥ sa.pu.29ka/51; prabhavaḥ — སྡུག་བསྔལ་སྡིག་ལས་འབྱུང་བར་རིག་ནས་ནི༎ duḥkhaṃ ca pāpaprabhavaṃ viditvā jā.mā.150ka/173; འབྱུང་བའི་བདེན་པ prabhavasatyam da.bhū.212kha/27; sambhavaḥ — རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ཀྱི་རང་དབང་དུ། /རེ་རེ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན༎ pratyekaṃ na cāṇūnāṃ svātantryeṇāsti sambhavaḥ
- language:
- Sanskrit
-
ta.pa.110kha/672; udbhavaḥ — དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ཐུབ་པའི་ཆོས། /གསུང་བའང་རང་གི་ལས་ལས་འབྱུང་༎ dharmodāharaṇaṃ munerapi tathā loke svakarmodbhavam ra.vi.123kha/102; samudbhavaḥ — གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས། /རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེས་བུ་ལ། /ཞི་ཐིམ་འགྱུར་སོགས་འབྱུང་བའི་ཚེ། /སྡུག་བསྔལ་སོགས་དེའང་མྱོང་བར་འགྱུར༎ svarūpeṇaiva līyante yadyavasthāśca paṃsi vaḥ
- language:
- Sanskrit
-
duḥkhādyapyanubhūyeta tat sukhādisamudbhave
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.11kha/137; sambhūtiḥ — ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། /རྟག་ཏུའོ༎ manovijñānasambhūtiḥ sarvadā tri.2kha/77; udbhūtiḥ — རང་གི་རྒྱུ་ལས་ངེས་པ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ svahetuniyatā svahetupratibaddhā, udbhūtiryasyāsau sa tathoktaḥ ta.pa.29ka/505; prasavaḥ — ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལས་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ༎ śīlapāramitāsahagato ratnākaropamaḥ sarvaguṇaratnānāṃ tataḥ prasavāt sū.vyā.141ka/18; prasūtiḥ — འབྲས་བུ་འབྱུང་ཚེ་སྐད་ཅིག་གང་། /ལོངས་སྤྱོད་པོར་ནི་བརྗོད་བྱ་བ༎ yaḥ phalasya prasūtau ca bhoktā saṃvarṇyate kṣaṇaḥ
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.19ka/208; jātiḥ — བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལས། /གནས་སྐབས་བྱེ་བྲག་ཐོབ་པ་ལའང་། /གང་དག་འདི་ལོངས་སྤྱོད་མཐོང་བའང་། /དངོས་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་འགྲུབ༎ prāptāvasthāviśeṣe hi nairantaryeṇa jātitaḥ
- language:
- Sanskrit
-
ye paśyatyāharatyeṣa vastunī te tathāvidhe
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.25kha/274; jananam—ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་འབྱུང་ན་ནི་ཐ་མར་མི་གྱུར་ཏེ bhāvāntarajanane'ntyatvameva hīyeta he.bi.243kha/58; udayaḥ — ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ༎ udayāstagamanaṃ dharmāṇāṃ prajānāti da.bhū.254kha/51; ཉེས་པ་འབྱུང་བ doṣodayaḥ jā.mā.162kha/187; samudayaḥ — འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ sarvalokasamudayajñānāvabhāsapratipannaṃ ca nāma samādhimukham ga.vyū.244ka/327; abhyudayaḥ — ཇི་ལྟར་མཁའ་ལ་རྟག་ཏུ་ནི། /བྱ་བ་ཉམས་ཤིང་འབྱུང་བ་ལྟར༎ yathākāśe kriyāṇāṃ hi hānirabhyudayaḥ sadā
- language:
- Sanskrit
-
sū.a.155ka/40; bhāvaḥ — འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ bhāvaḥ utpādaḥ ta.pa.282kha/278; prādurbhāvaḥ — དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ yastathāgatasya prādurbhāvaḥ a.sā.42kha/24; āvirbhāvaḥ — དེ་ཡང་ཚིམ་པ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཉིད་ལས་མངོན་པར་གྲུབ་བོ༎ taccā''hlāda(ā)paritāpādirūpajñānāvirbhāvādevābhinirvṛttam ta.pa.236ka/943; bhavanam — གཞན་དུ་ནི་དེ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་འདིའི་དངོས་པོ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འགྱུར་རོ༎ anyathā tadabhāve'pi bhavane na tannimittako'sya bhāvaḥ pra.a.59ka/67; sṛṣṭiḥ — འབྱིན་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ༎ sargaḥ sṛṣṭiḥ, utpāda iti yāvat ta.pa.168ka/55 2. nirgamaḥ — བྱིས་པ་མངལ་ནས་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་བཅུ་སྐྱེའོ༎ bālasya garbhānnirgamakāle prāṇādivāyūnāṃ daśānāmutpādaḥ vi.pra.49ka/4.51; དབུ་མ་ལས་རྒྱུད་མཐའ་དག་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་དང madhyamāyāṃ sakalatantranirgamasvabhāvatayā'vasthitaḥ vi.pra.115kha/1, pṛ.13; nirgamanam — དེའི་ལྕེ་འབྱུང་བའི་དུས་ན་གཤིན་རྗེའི་མི་དག་གིས་ལྕགས་ཀྱི་ས་རབ་ཏུ་འབར་བ་ལ་བལྡག་ཏུ་འཇུག་གོ༎ (sā ca jihvā)…tasyāśca sahanirgamanakāle te yamapuruṣā bhūmāvainamāhvayanti pradīptāyomayyām śi.sa.46kha/44; niryāṇam — ཁྱོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱུང་བའི་སྒོ་ཐོས་མོད śrutaṃ te bodhisattvaniryāṇamukham ga.vyū.339kha/415; niṣkramaṇam — དེ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བཙོན་ར་ནས་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བས་སྒོ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ༎ tau hi kāmadhātubandhanāgārān niṣkramaṇaṃ na dattau, dauvārikavat abhi.sphu.133ka/840; niḥsaraṇam — དེ་དག་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས na ca te saṃsārānniḥsaraṇaṃ prajānanti sa.pu.52ka/92; སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བར་མོས་པའི་ལྟ་བར་ལྷུང་བ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་འབྱུང་བའི་བློའོ༎ bhāvābhāvacchandadṛṣṭipatitaśca aniḥsaraṇe niḥsaraṇabuddhiḥ la.a.112kha/59; niṣkāsaḥ — འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པར་འབད་པར་བྱའོ༎ niṣkāsapraveśakauśale prayateta vi.sū.79ka/96; niḥsāraḥ — དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག། /བྱུང་ན་འོད་ཟེར་ཀུན་འབྱུང་བ༎ yathaikaraśminiḥsārātsarvaraśmiviniḥsṛtiḥ
- language:
- Sanskrit
-
bhānoḥ sū.a. 156ka/42; niḥsṛtiḥ — དེ་བཞིན་འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག། /བསམ་གཏན་ཐ་མར་འབྱུང་འདོད་པས༎ tathā'saṃjñisamāpattirdhyāne'ntye niḥsṛtīcchayā
- language:
- Sanskrit
-
abhi. ko.5kha/2.42; viniḥsṛtiḥ — དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག། /བྱུང་ན་འོད་ཟེར་ཀུན་འབྱུང་བ༎ yathaikaraśminiḥsārātsarvaraśmiviniḥsṛtiḥ
- language:
- Sanskrit
-
bhānoḥ sū.a.156ka/42; nirhāraḥ — ཁྱེའུས་ཁྱེའུ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ āṇīpratyāṇīnirhārayogena ma.vyu.6865 (98ka) 3. = འབྱུང་བ་ཉིད naiṣkramyam — དེ་མཆོག་གི་ཆོས་བརྒྱད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ…འབྱུང་བ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང so'ṣṭāvutkṛṣṭān dharmān pratilapsyate… utkṛṣṭanaiṣkramyaṃ pratilapsyate la.vi.213kha/316; sambhāvanatā — ཆོས་དཀར་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་རིགས་ལྟ་བུའོ༎ gotrabhūtaṃ sarvaśukladharmasambhāvanatayā ga.vyū.311ka/397 4. = དབུགས་འབྱུང་བ apānaḥ — གལ་ཏེ་སེམས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་རླུང་འབྱིན་པ་དང་འདྲེན་པ་རྩོལ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ༎ yadi prāṇāpānakāryaṃ caitanyam, tadā preraṇākarṣaṇe vāyoḥ prayatnena vinā syātām pra.a.62ka/70 5. bhautam — འདིར་ལུས་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ༎ iha śarīre pañcaskandhānāmādhāro hi bhautaṃ pṛthivyādibhūtasamūhaṃ bhavati vi.pra.227kha/2.19 6. = ལྔ bhūtam, pañca — འབྱུང་དང་ཞེས་པ་ལྔའོ། /སླར་ཡང་འབྱུང་བ་ཞེས་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ལྔའོ༎ bhūtā iti pañca, punarbhūteti tataḥ adhaḥ pañca vi.pra.177ka/1.32 7. utthānam — ཉེས་པ་འབྱུང་བ doṣotthānam vi.sū.14kha/16; ལྟུང་དང་འབྱུང་དང་ལྡང་བ་དང་། /ངེས་པར་འབྱུང་དང…ཕྱིར་འདུལ་བ་ཉིད༎ āpatterutthānād vyutthānānniḥsṛteśca vinayatvam
- language:
- Sanskrit
-
sū.a.165ka/56; samutthānam — ལྟུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་ལྡང་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ āpattitaḥ samutthānato vyutthānato niḥsaraṇataśca veditavyaḥ sū.vyā.165ka/56; unmajjanam — དེ་ནས་ཀུན་འཁོར་ཞེས་ཆུ་གཏེར། /གང་དུ་རླུང་ནི་བེ་རཱམ་བྷས། /འབྱིང་ཞིང་འབྱུང་བས་སྲོག་ཆགས་རྣམས། /ཀུན་འཁོར་བདུན་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད༎ athāvartābhidho'mbhodhirvairambhairyatra vāyubhiḥ
- language:
- Sanskrit
-
majjanonmajjanairjantuḥ saptāvarteṣu tāryate
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.59ka/6.70 8. pātaḥ — ལུས་ཀྱིས་ནི་བ་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་མཆི་མ་འབྱུང་བ་དང་ལུས་འདར་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང kāyena romaharṣāśrupātagātrakampādikamanubhavan bo.pa.69ka/37; kṣaraṇam — དེ་ལ་ནོར་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆུ་ཤེལ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཆུ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ༎ tatra maṇipratisaṃyuktaṃ candrakāntādīnāmudakakṣaraṇādi abhi.sa. bhā.52kha/73 9. āpātaḥ — གང་དུ་སྲོག་གི་བར་ཆད་འབྱུང་བའི་དགོན་པ་དེར་གནས་པར་མི་བྱའོ༎ na yatra prāṇātyayāpātastatrāraṇye prativaset vi.sū.13kha/15 10. vṛttiḥ — ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་༎ parikalpitasvabhāvavṛttilakṣaṇaṃ paratantrasvabhāvābhiniveśataḥ pravartate la.a.77ka/25; pravṛttiḥ — བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལས་རྒྱུན་འབྱུང་བར་སྨྲའི kāraṇataśca mahāmate tīrthakarāḥ prabandhapravṛttiṃ varṇayanti la.a.70ka/18; འབྱུང་བའི་རྒྱུ pravṛttihetuḥ abhi.sa.bhā.104kha/141 11. syādvādaḥ, vādaviśeṣaḥ—དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དཀའ་འགྲེལ་ལས་འབྱུང་བ་བརྟག་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ༎ iti syādvādaparīkṣā ta.pa.80ka/613;
- language:
- Sanskrit
-
pā. 1. bhūtaḥ, o tam, pṛthvyādayaḥ — འབྱུང་བ་དག་ནི་ས་ཁམས་དང་། /ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཁམས་རྣམས༎ bhūtāni pṛthivīdhāturaptejovāyudhātavaḥ
- language:
- Sanskrit
-
abhi.ko.2ka/1.12; འདིར་སླར་ཡང་ནམ་མཁའ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྟེན་པའོ༎ atra punaḥ sarveṣāṃ pṛthvyādīnāmākāśamādhāraḥ, pṛthivyādayo bhūtā ādheyāḥ vi.pra.227kha/2.18 2. recakaḥ, yogaviśeṣaḥ — འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟུང་བར་བྱེད། /རྔུབ་པ་ཡིས་ནི་དབང་དུ་བྱེད༎ pātanā recakenaiva kumbhakena vaśīkaret
- language:
- Sanskrit
-
he.ta.13ka/40 3. naiṣkramyam, dvādaśabuddhakṛtyeṣu ekam — རུམ་དང་འཁོར་ལོ་སྐྱེ་དེ་བཞིན། /འབྱུང་དང་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་དང་༎ garbhaścakraṃ tathā jātirnaiṣkramyaṃ tuṣitālayam
- language:
- Sanskrit
-
la.a.171ka/128;
- language:
- Sanskrit
-
nā. sambhavā, lokadhātuḥ — དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་བསྐལ་པ་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ…མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ངོ་༎tena kālena tena samayena mahābhijñājñānābhibhūrnāma tathāgataḥ…loka udapādi…sambhavāyāṃ lokadhātau mahārūpe kalpe sa.pu. 59ka/104;
- language:
- Sanskrit
-
vi. 1. bhāvī — དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རང་དབང་གི་བརྡ་ཡང tataśca svatantrecchābhāvī samayo'pi ta.pa.198kha/863; bhāvinī — དོན་གྱི་བློ་ཡང་ཡི་གེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི
- language:
- Sanskrit
-
གཏན་ཚིགས་སོ༎ varṇavijñānānantarabhāvinī cārthadhīriti svabhāvahetuḥ ta.pa.207ka/882 2. sargakaḥ — གང་ལས་དཀོན་མཆོག་དགེ་བ་གསུམ་འབྱུང་བ། /དོན་དམ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་དོ༎ viṣayaḥ paramārthadarśināṃ śubharatnatrayasargako yataḥ
- language:
- Sanskrit
-
ra.vi.85ka/21;
- language:
- Sanskrit
-
kṛ. 1.
- language:
- Sanskrit
-
i. paridṛṣṭaḥ — ནོར་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་གཙུག་ལག་ལས་འབྱུང་བ śāstraparidṛṣṭāḥ dhanārjanopāyāḥ jā.mā.70ka/81; vihitaḥ — མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆོ་ག་རིག་བྱེད་ལས་འབྱུང་བ vedavihitam…yajñavidhim jā.mā.61ka/70; གཙུག་ལག་ལས་འབྱུང་བའི་ཐབས śāstravihitānāmupāyānām jā.mā.70ka/81; udbhāvitaḥ — བློ་གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་བརྒྱུད་ནས་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་ཏེ yā buddhiryadvijñānāntaramudbhāvitā sā tatsamutthitā pāramparyeṇa ta.pa.206kha/882
- language:
- Sanskrit
-
ii. nirgataḥ — ཁ་ནས་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའི་མེ་འབྱུང་བས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་སྲེག་གོ༎ kṣutpipāsāgninā ca mukhanirgatena nirantaraṃ dahyate śi.sa.47kha/45 2. bhavyaḥ — བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་ད་ལྟར་ནི་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཀྱི་གནས *མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ༎ dṛṣṭaśrutamatavijñātavyavahārāṇāṃ bhūtabhavyavartamānādhiṣṭhānatvāt abhi.sa. bhā.20kha/27; bhāvyaḥ — གང་ཡང་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་གང་ཡང་འབྱུང་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་ཡིན་ནོ༎ puruṣa evaitatsarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhāvyam ta.pa.190ka/96; sambhāvyaḥ — nāma prākāśyasambhāvyakrodhopagamakutsane
- language:
- Sanskrit
-
a.ko.236kha/3.3.251; vārtāsambhāvyayoḥ kila a.ko.236kha/3.3.254 3. bhavan — སྐུལ་བར་བྱེད་པས་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང…དོན་རྟོགས་པར་ནུས་ཀྱི codanā hi bhūtaṃ bhavantaṃ bhaviṣyantaṃ… arthaṃ śakto'bhyavagamayitum ta.pa.131kha/713.
- language:
- Sanskrit
'byung ba/ has 2 other terms directly related to it, which are presented here.