1. Jeffrey Hopkins Dictionary

Hopkins' Translations: adjective: skillful; wise; skilled; proficientnoun: scholar; the wise; wise person
Others' Translations: {C}circumspect; beneficial; skill; clever; expert; discerning; experienced
Sanskrit: {MV,MSA}paṇḍita; {MSA}kuśala; {MSA,C}kauśala; {MV,MSA}kauśalya; {C}dakṣa; {MSA}budha; {MSA}vicakṣaṇa; {MSA,C}vijña; {C}vidu; {MSA}vidus; paṇḍiṭa

Further Details

2. Rangjung Yeshe Dictionary

• knowledgeable; erudition

  Further Details

  language:

  English

• Pandita. A learned master, scholar, professor in Buddhist philosophy. means learned one.

  Further Details

  language:

  English

• competent

  Further Details

  language:

  English

• erudite

  Further Details

  language:

  English

• wisely, cleverly, skillfully; wise, learned; མཁས་པ་, མཁས་པ་, མཁས་པ་ intr. v.; to know well; skillful, scholar, proficient, efficient, masterly, wise, capable, clever, experienced, expert, trained, practiced, skilled, erudite, the learned, skillful [as in skillful in means] competent, refined, accomplished, well-versed. 2) an expert, learned / skilled person, specialist, expert, scholar. scholar, wise, sagacious, learned one, pandita, specialist. 3) scholarship, learning, learnedness. See also མཁས་པོ་; Pandita; learned/ wise/ scholarly; (learned) scholar; skilled (in/ at); learned/ a scholar

  Further Details

  language:

  English

• to be proficient in

  Further Details

  language:

  English

• discerning; mi mkhas - who lack discernment, who are unable to discern

  Further Details

  language:

  English

• expert, scholar [thd]

  Further Details

  language:

  English

3. Ives Waldo Dictionary

• skillful, scholarly, proficient, efficient, masterly, wise, capable, clever, experienced, expert, trained, practiced, skilled, erudite, learned, skillful (as in skillful in means) competent, refined, accomplished, well-versed, sagacious an expert, learned/ skilled person, specialist, expert, scholar, wise, learned one, pa ita, specialist, scholarship, learning, learnedness (see also མཁས་པོ་. 1. (Tha mi dad pa) very learned, well-realizes; 2) having prajna [syn: kun rig, kun shes, go ba can, grangs can, grags pa thob, nyes pa shes, snyan ngag mkhan, brtan po, thos ldan, dam pa, dus yig can, dran pa'i dbang, rnam par dvangs, rnam gsal, pandi ta, spyod ldan, blo gros can, blo ldan, blo bzang, mig can, mdzangs pa, rig ldan, rig pa can, rig pa'i dpa' bo, ring du mthong, shes ldan, shes rab can, sems shes, gsal sgo]

  Further Details

  language:

  English

• [one who is] scholarly, proficient, efficient, masterly, wise, capable, clever, experienced, [an] expert, trained, practiced, skilled, erudite, [be] learn[ed][ing], skillful (as in means) competent, refined, accomplished, well-versed, sagacious, a specialist, wise, pa ita, scholar[ship], well-realizes, having prajna

  Further Details

  language:

  English

4. Jim Valby Dictionary

the wise, learned person, learned man, learned, sagacious, efficient, versed in, sage, brainy, deft, erudite, master, proficient, skilled, an expert, deep knowledge, competent

Further Details

5. Richard Barron Dictionary

learned/ wise/ scholarly; (learned) scholar; skilled (in/ at)

Further Details

6. bod rgya tshig mdzod chen mo

[303] 1. ༼ཐ་མི་དད་པ༽ རབ་ཏུ་ཤེས་པའམ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ། ... བོད་ཡིག་ལ་མཁས་པ། ... ལག་རྩལ་ལ་མཁས་ཤིང་ལས་ཀ་བྱེད་རྒྱུར་ཡིད་གཞུངས་པ། ... ཐབས་ལ་མཁས་ཤིང་སྒྲུབ་ཕོད་པ། ... 2. ... 1༽ ཤེས་རབ་ཅན། ... མཁས་པ་སློབ་པའི་དུས་ན་སྡུག་བདེ་བར་སྡོད་ལ་མཁས་མི་སྲིད། ... མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་རིག་དང། ཀུན་ཤེས། གོ་བ་ཅན། གྲངས་ཅན། གྲགས་པ་ཐོབ། ཉེས་པ་ཤེས། སྙན་ངག་མཁན། བརྟན་པོ། ཐོས་ལྡན། དམ་པ། དུས་ཡིག་ཅན། དྲན་པའི་དབང། རྣམ་པར་དྭངས། རྣམ་གསལ། པཎྜི་ཏ། སྤྱོད་ལྡན། བློ་གྲོས་ཅན། བློ་ལྡན། བློ་བཟང། མིག་ཅན། མཛངས་པ། རིག་ལྡན། རིག་པ་ཅན། རིག་པའི་དཔའ་བོ། རིང་དུ་མཐོང། ཤེས་ལྡན། ཤེས་རབ་ཅན། སེམས་ཤེས། གསལ་སྒོ་བཅས་སོ། 2༽ ༼མངོན༽ གཟའ་ལྷག་པ། ... 3. གྲིམས་པོའམ་གྲུང་པོ། ... ཐབས་ཤེས་མཁས་པ། ... ལག་པ་མཁས་པ། ཤིང་བཟོ་བ་མཁས་པ། ... 4. ལེགས་པར་ལོབས་པ་དང། བྱང་ཆུབ་པའམ་ཐུབ་པ། ... འཚོ་བ་སྐྱེལ་མཁས་པ། ... འགྲོ་གྲོན་གཏོང་མཁས་པ། ... རི་མོ་འབྲི་མཁས་པ། ... ཟ་མཁས་སྤྱོད་མཁས། ...

Further Details

7. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo

སྤྱིར་མཁས་པ་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ནི་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའི<<མཁས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ>>ལས། མཁས་གང་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན། །ཇི་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་འདོད། །བྱེ་བྲག་སྦྱངས་པའི་དོན་ཤེས་པ། །དེ་ཡང་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མཁས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བར་སྦྱངས་ཤིང༌། འཆད་པ་དང༌། རྩོད་པ། རྩོམ་པ་གསུམ་ཀའམ་གང་རུང་ཞིག་ལ་མཁས་པ་ནི་མཁས་པ་ཡིན་ཅིང༌། དེ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་འཆད་པ་ནི་སླ་ཞིང༌། དེ་ལས་རྩོད་པ་དཀའ་བ་དང༌། དེ་ལས་ཀྱང་རྩོམ་པ་དཀའ་བ་སྟེ། རྩོམ་པ་ནི་གང་བརྩམ་བྱའི་གཞུང་དོན་རྣམས་རང་གིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་ཤིང་དོགས་པ་བཅད་དེ་གོ་བ་ཆ་ཚང་བ་ལོན་པ་ཞིག་མེད་ན་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བའི་སྐབས་མི་རྒན་གྱིས་ཤ་ཟ་བ་ལྟར་སླ་སར་འཆད་ཅིང་དཀའ་སར་འདོར་བ་སོགས་རྩོམ་ཚུལ་ཡང་མ་དག་པའི་སྐྱོན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་གོས་པར་འགྱུར་བས་རྩོམ་པ་ལ་མཁས་པའི་མཁས་པ་ཉུང་བའི་གནད་ཀྱང་དེར་ཐུག་ཡོད། ཡང་མཁས་པ་ཞེས་པའི་གོ་དོན་སྒྲ་ཡངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་ན། རང་ཉིད་ཀྱིས་གང་བསླབས་པ་དེ་ལེགས་པར་སྦྱངས་ཤིང་ཤེས་པ་ཞིག་ལའང་ཟེར་ཆོག་སྟེ། དེ་ནི་སྣ་གཅིག་ལ་མཁས་པ་ཞེས་ཟེར་ཞིང༌། སྣ་མང་བསླབས་ཤིང་ལེགས་པར་ཤེས་པ། སྣ་གཅིག་ལ་སྦྱངས་འབྲས་མཐར་ཕྱིན་པའི་མཁས་པ་དེར་བསྟོད་བསྔགས་དང་མཐོང་ཆེན་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་གོ།

Further Details

8. Thupten Phuntsok Dictionary

(1) 〔ཐ་མི་དད་པ〕རབ་ཏུ་ཤེས་པའམ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ། བོད་ཡིག་ལ་མཁས་པ། ལག་རྩལ་ལ་མཁས་ཤིང་ལས་ཀ་བྱེད་རྒྱུར་ཡིད་གཞུངས་པ། ཐབས་ལ་མཁས་ཤིང་སྒྲུབ་ཕོད་པ། (2) ཤེས་རབ་ཅན། མཁས་པ་སློབ་པའི་དུས་ན་སྡུག བདེ་བར་སྡོད་ལ་མཁས་མི་སྲིད། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀུན་རིག་དང་། ཀུན་ཤེས། གོ་བ་ཅན། གྲངས་ཅན། གྲགས་པ་ཐོབ། ཉེས་པ་ཤེས། སྙན་ངག་མཁན། བརྟན་པོ། ཐོས་ལྡན། དམ་པ། དུས་ཡིག་ཅན། དྲན་པའི་དབང་། རྣམ་པར་དྭངས། རྣམ་གསལ། པཎྜི་ཏ། སྤྱོད་ལྡན། བློ་གྲོས་ཅན། བློ་ལྡན། བློ་བཟང་། མིག་ཅན། མཛངས་པ། རིག་ལྡན། རིག་པ་ཅན། རིག་པའི་དཔའ་བོ། རིང་དུ་མཐོང་། ཤེས་ལྡན། ཤེས་རབ་ཅན། སེམས་ཤེས། གསལ་སྒོ་བཅས་སོ། ། (3) 〔མངོན〕གཟའ་ལྷག་པ། (4 ) གྲིམས་པོའམ་གྲུང་པོ། ཐབས་ཤེས་མཁས་པ། ལག་པ་མཁས་པ། ཤིང་བཟོ་བ་མཁས་པ། (5 ) ལེགས་པར་ལོབས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་པའམ་ཐུབ་པ། འཚོ་བ་སྐྱེལ་མཁས་པ། འགྲོ་གྲོན་གཏོང་མཁས་པ། རི་མོ་འབྲི་མཁས་པ། ཟ་མཁས་སྤྱོད་མཁས། Š(6) སྤྱིར་མཁས་པ་ཞེས་པའི་གོ་དོན་ནི་ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའི་མཁས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ལས། མཁས་གང་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན། །ཇི་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་འདོད། །བྱེ་བྲག་སྦྱངས་པའི་དོན་ཤེས་པ། །དེ་ཡང་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་མཁས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ཆེ་བ་དང་ཆུང་བར་སྦྱངས་ཤིང་། འཆད་པ་དང་། རྩོད་པ། རྩོམ་པ་གསུམ་ཀའམ་གང་རུང་ཞིག་ལ་མཁས་པ་ནི་མཁས་པ་ཡིན་ཅིང་། དེ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་འཆད་པ་ནི་སླ་ཞིང་། དེ་ལས་ཀྱང་རྩོད་པ་དཀའ་བ་སྟེ། རྩོམ་པ་ནི་གང་བརྩམ་བྱའི་གཞུང་དོན་རྣམས་རང་གིས་ལེགས་པར་སྦྱངས་ཤིང་དོགས་པ་བཅད་དེ་གོ་བ་ཆ་ཚང་བ་ལོན་པ་ཞིག་མེད་ན་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བའི་སྐབས་མི་རྒན་གྱིས་ཤ་ཟ་བ་ལྟར་སླ་སར་འཆད་ཅིང་དཀའ་སར་འདོར་བ་སོགས་རྩོམ་ཚུལ་ཡང་མ་དག་པའི་སྐྱོན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་གོས་པར་སོགས་འགྱུར་བས་རྩོམ་པ་ལ་མཁས་པའི་མཁས་པ་ཉུང་བའི་གནད་ཀྱང་དེར་ཐུག་ཡོད། ཡང་མཁས་པ་ཞེས་པའི་གོ་དོན་སྒྲ་ཡངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་ན། རང་ཉིད་ཀྱིས་གང་བསླབས་པ་དེ་ལེགས་པར་སྦྱངས་ཤིང་ཤེས་པ་ཞིག་ལའང་ཟེར་ཆོག་སྟེ། དེ་ནི་སྣ་གཅིག་ལ་མཁས་པ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། སྣ་མང་བསླབས་ཤིང་ལེགས་པར་ཤེས་པ། སྣ་གཅིག་ལ་སྦྱངས་འབྲས་མཐར་ཕྱིན་པའི་མཁས་པ་དེར་བསྟོད་བསྔགས་དང་མཐོང་ཆེན་བྱེད་འོས་པ་ཞིག་གོ །དབྱིན་སྐད་དུ་expert ཟེར།

Further Details

9. Mahāvyutpatti: Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary

Sanskrit:

pravīṇaḥ

10. Yogācāra Glossary

Sanskrit:

• kovida
• nipuṇā prajñā
• vijñāna
• vaicakṣaṇya
• dakṣa
• paṇḍita
• pāṇḍitya
• vicakṣaṇa
• vijña
• kauśala
• kauśalya
• kuśala

11. Lokesh Chandra Tibetan-Sanskrit dictionary

Sanskrit:

• kovida
• dakṣa
• paṇḍita
• pāṇḍitya
• vicakṣaṇa
• vijña
• kauśala
• vid
• kauśika
• kṛtāvin
• kauśalya
• catura
• nipuṇa
• niṣṭhita
• paṭu
• paṇḍitatva
• peśala
• prājña
• buddha
• buddhimat
• budha
• manīṣin
• medhāvin
• vidu
• vidvas
• vyakta
• sat
• sukarmāra
• sūri
• kuśala
• kṛtin
• pratīta
• pravīṇa

12. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary

• vi. vidvān ra.vi.5.23; paṇḍitaḥ sū.a.200kha/102; budhaḥ kā.ā.1.6; vibudhaḥ a.ka.4.2; vicakṣaṇaḥ kā.ā.2.114; vipaścit pra.a.90ka/97; manīṣī a.ka.24. 136; prājñaḥ bo.a.8.19; vidagdhaḥ a.ka.23.6; sūriḥ kā.ā.1.9; kṛtī a.ka.60.24; sat — སྐྱེ་བོ་མཁས་པ santo janāḥ vi.pra.29ka/4.1; sādhuḥ ta.sa.89ka/809; kuśalaḥ — ནོར་བུ་མཁན་མཁས་པ kuśalo maṇikāraḥ ra.vi.76kha/5; བཟོ་བོ་མཁས་པ kuśalāḥ… śilpinaḥ a.ka.30.27; kovidaḥ — རི་མོ་མཁས་པ citrakovidaḥ a.ka.20.67; སྒྱུ་རྩལ་ལ་མཁས་པ kalāsu kovidāḥ a.sā.296kha/167; pravīṇaḥ — ཡི་གེ་མཁས་པ lipipravīṇaḥ a.ka.24. 51; nipuṇaḥ jā.mā.230/135; naipuṇaḥ jā.mā.238/138; paṭuḥ kā.ā.2.182; dakṣaḥ jā.mā.73/43; medhāvī vi.va.202ka/1.76; peśalaḥ — dakṣe ca peśalaḥ a.ko.3.3.205; yogyaḥ — རི་མོ་དག་ལ་མཁས་པ ālekhyayogyāḥ la.a.76kha/25; caturaḥ kā.ā.1.15; dakṣiṇaḥ — སྐྱེ་དགུ་བསྲུང་ལ་མཁས prajārakṣaṇadakṣiṇaḥ jā.mā.72/43; vijñaḥ — སྐྱེས་བུ་མཁས་པ vijñapuruṣaḥ bo.bhū.103ka/131; abhijñaḥ ga.vyū.305kha/393; vidaḥ jā.mā.144/84; viditaḥ jā.mā.158/92; vṛddhaḥ pra.vṛ.181-4/43; viśāradaḥ a.ko.3.3.95; matiśālī ta.sa.95ka/840; vidyāvān a.ka.39.43; kṣetrajñaḥ a.ko.3.3.33; ātmajñaḥ bo.pa.20; kṛtātmā kā.ā.1.30; kṛtāvī — dakṣiṇāpathe tiṣyo nāma brāhmaṇo lokāyate kṛtāvī vi.va.14ka/2.81; abhijātaḥ jā.mā.231/135; ullāghaḥ śrī.ko.174kha; aṇukaḥ śrī.ko.165ka; uṣṇakaḥ śrī.ko.165ka; āptaḥ kā.ā.1.32; vid — ཚུལ་དང་ཚུལ་མིན་མཁས་པ nayānayavid jā.mā.187/108; prathitaḥ — adṛṣṭadoṣaṃ yudhi dṛṣṭavikramaṃ tathā balaṃ yaḥ prathitāstrakauśalam jā.mā.276/160; pragalbhaḥ — atha sa mithyāvinayapragalbhaḥ jā.mā.284/165.

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• saṃ. 1. = མཁས་པ་ཉིད pāṇḍityam — puṇyena kāyaḥ sukhitaḥ pāṇḍityena manaḥ sukhi bo.a.7.28; vidvattvam ta.sa.44kha/444; vaiduṣyam — kule mahati vaiduṣyaṃ vaiduṣye vibhavodbhavaḥ a.ka.39.46; vaicakṣaṇyam bo.bhū.18ka/19; vaidagdhyam a.ka.9.64; kauśalam — na ca saṅgrathanakauśalaṃ mamāsti bo.a.1.2; kauśalyam — ཐབས་ལ་མཁས་པ upāyakauśalyam sū.a.267kha/164; dākṣyam — dākṣyadākṣiṇyavinayabhūṣaṇaḥ jā.mā.230/135; sauṣṭhavam — anekaśāstrābhyāsādalakṣitavacanasauṣṭhavaḥ jā.mā.208/121.

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• pā. kauśalyam, daśavidhatattveṣu ekam — ityetaddaśavidhaṃ tattvam

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• yaduta mūlatattvam, lakṣaṇatattvam, aviparyāsatattvam, phalahetutattvam, audārikasūkṣmatattvam, prasiddhatattvam, viśuddhigocaratattvam, saṅgrahatattvam, prabhedatattvam, kauśalyatattvañca ma.bhā.10kha/3.2; tatra katamadbodhisattvasya kauśalyam

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• tatsamāsato daśavidhaṃ veditavyam bo.bhū.160kha/212. 3. pā. nipuṇā, pañcavidhāsu satpuruṣaprajñāsu ekā bo.bhū.114ka/147

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• 4. nā. vidvān, gṛhapatiḥ — dakṣiṇāpathe mahāsambhavaṃ nāma nagaram

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• tatra vidvān nāma gṛhapatiḥ prativasati ga.vyū.11ka/109. 5. nā. paṇḍitaḥ, gṛhapatiputraḥ — dhīrābhidhānaḥ śrāvastyāmabhūd gṛhapatiḥ purā

  Further Details

  language:

  Sanskrit

• tasya paṇḍitanāmābhūt putraḥ sukṛtapaṇḍitaḥ a.ka.41.2. 6. = གཟའ་ལྷག་པ budhaḥ, navagrahāntargatacaturthagrahaḥ bo.ko.303/rā.ko.3.435.

  Further Details

  language:

  Sanskrit