- byang chub kyi sems/
- ID:
- T131618
- བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > byang chub kyi sems/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > jangchup kyisem (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
David Higgins Lexicon of Tibetan Buddhist Topics and Terminology
- is the full form of the abbreviation
- byang chub sems/
- is part of the phrase
- byang chub sems bskyed/
Passages
Passage
ch. 2
14 sems nyid byang chub sems kyi rang bzhin te [25a]
mkha' ltar dag pas skye shi bde sdug med
dngos po ris med 'khor 'das chos las grol
'di zhes mi mtshon mkha' klong rab yangs pas
mi 'gyur mi 'phro lhun grub 'dus ma byas
'od gsal rdo rje snying por sangs rgyas pas
thams cad kun kyang rang byung bde ba'i zhing
lhun mnyam byang chub mchog gi ngang nyid do
[25b.4 f]...rgyud 'dir (Kun byed rgyal po {116516}) sems nyid rang byung gi ye shes spros pa'i mtha' dang bral ba la byang chub kyi sems zer la/ tshigs su bcad pa bsdebs pa'i ngor sems zhes kyang bshad de/
sems las ma gtogs pa yi sangs rgyas ni
kun byed nga yis bstan par gyur ba med/
yul la 'phro ba'i sems ni rig byed rtsal lam rol pa'i sems zhes bya'i/ byang chub kyi sems dngos ma yin pas/ 'di gnyis kyi bye brag shes pa gal che'o/ (see ch. 12)
ch. 3
1 thams cad kun 'dus byang chub sems su 'dus [26a]
byang chub sems las ma gtogs chos med pas
chos kun byang chub sems kyi rang bzhin no
2 byang chub sems kyi mtshon dpe nam mkha' 'dra [26b]
sems la rgyu med skye ba'i yul med pas
mi gnas brjod med bsam yul 'das pa nyid
nam mkha'i dbyings zhes dpe ru mtshon pa tsam
mtshon dpe nyid kyang 'di zhes byar med na
mtshon dpe'i don la bsam brjod ga la srid
'di ni rang bzhin dag pa'i dper shes bya
3 don ni rang rig mkha' mnyam byang chub sems [27a]
bsam pa'i yul min mtshon brjod 'das pa ste
rang gsal mi g.yo 'od gsal yangs pa'i klong
ma byas lhun grub yangs dog mtho dman med
chos sku byang chub snying po'i dkyil yangs so
4 rtags ni rtsal las cir yang 'char ba ste [28a]
shar ba'i dus na shar sa shar mkhan med
shar zhes ming tsam dpyad na nam mkha' 'dra
ris med mnyam pa chen por 'ub chub bo
phyam gdal gzung 'dzin med pa'i klong nyid do
ch. 12
18 rang byung ye shes gzhi klong yangs pa la [173a]
ye nas dri med 'khor bas ma gos byang
yon tan lhun grub rgyu 'bras 'das pas chub
rang rig snying po 'od gsal dag pas sems
byang chub sems su kun 'dus rnam par dag
[com. 173a.4] rig pa'i ngo bo la dri ma ye nas med pas 'khor ba yod ma myong ba'i phyir byang ba zhes bya'o/ snying po de nyid la yon tan lhun gyis grub pas chub pa ste/ gang yang 'char rung du yod pa'i phyir ro/ thugs rje kun khyab tu gnas pas 'khor 'das kun la khyab cing 'od gsal ba'i phyir dang so so rang rig par skyes pa'i phyir sems zhes bya'o/ de'ang rtog tshog kyi sems sems byung ni rol pa'i rtsal las ma dag par shar bas byang chub kyi sems ma yin te/ 'khor ba'i sems yin pas rdzas 'gal ba'i phyir na/ rtsal dang rtsal las rol par shar ba'i khyad yod de/ de yang kun byed [13] las/
byang ba'i don ni 'di lta ste
snying po byang chub sems de ni
rang byung ye nas rnam dag pas [173b]
kun byed rgyal pos byas pa kun
kun bzang nyid du rnam dag pas
byang zhes bya bar bshad pa yin
chub ces bya ba 'di lta ste
snying po rang byung ye shes de
snang ba dang ni srid pa dang
snod dang bcud kyis bsdus pa dang
dus gsum sangs rgyas thams cad dang
khams gsum rgyud drug sems can dang
de bzhin nyid ni thams cad la
kun la chub ste khyab par gnas
des na chub ces bya bar bshad
sems kyi don ni 'di lta ste
snying po rang byung ye shes des
snang srid snod bcud thams cad la
'jug cing dbang sgyur gsal bar gcod
des na sems zhes bya bar bshad/ ces so/
Note
While the Chos dbyings mdzod may be regarded as a poetic elaboration on the theme of byang chub kyi sems (or byang chub sems for the sake of metric economy), especially as this theme is expressed in the Kun byed rgyal po {116516}, the following passages are noteworthy. The four opening verses of chapter three describe byang chub kyi sems by way of illustration, the subject itself and indications (dpe, don, rtags). In chapter twelve, the term is precisely defined and contrasted with ordinary sems (in commentary).
by David Higgins
Passage
1 ye nas lhun gyis grub pa'i rang bzhin ni [10b]
sus kyang ma byas ye nas gnas pa ste
kun 'byung nor bu dang 'dra byang chub sems
'khor 'das chos kun 'byung ba'i gzhi mor grub
[10b.3] sems dang byang chub kyi sems kyang mi gcig ste/ sems ni khams gsum pa'i glo bur ba'i dri ma tshogs brgyad sems byung dang bcas pa'o/ byang chub kyi sems ni rig pa rang byung gi ye shes dngos po dang mtshan ma med pa 'khor 'das thams cad kyi dbyings so/ 'dir byang chub kyi sems kyi rtsal lam rol par snang srid shar bas byang chub kyi sems zhes 'bras ming rgyu la btags pa tsam las/ 'khor 'das su snang ba de rig pa'i rtsal du shes par byas la/ rig pa nyid 'khor 'das gang du'ang ma grub la 'char gzhi ma 'gags par shes par bya'o/
Note
In this passage, Klong chen pa distinguishes between sems as an obscured and obscuring process and byang chub kyi sems as the pristine source of all experienced reality. This contrasts with Rong zom pa who maintains that sems is byang chub kyi sems (though of course he takes sems here in a different sense).
by David Higgins
Passage
de la byang chub kyi sems zhes bya ba la/ byang chub ni bo dhi (bodhi) ces bya ba a ba bo dhi (avabodhi) ste/ zad pa dang mi skye ba shes pa'am/ dri ma thams cad yongs su dag par gyur pa'am phyin ci ma log par khong du chud p'am/ ma lus par kun chub pa la bya/ sems zhes bya ba ni/ tsi ta (citta) zhes bya ba ni na bi tsi ta (navicitta) ste/ sna tshogs pa'i don te/ dmigs pa sna tshogs rnam par rig pa'am/ rnam gcig tu 'du byed thams cad kyi sa bon bsags pas/ chun pa'i skye'u snod ltar gyur pa la bya/ tsin te na tsid dha ste/ sems par byed pas sems te/ 'du byed sems pa dang mtshungs par ldan pa gang gis/ bya ba sna tshogs la sems par byed g.yo' bar byed 'jug par byed pas sems bya'o/ tsi ta ma na bi dya ar+tha (citta mana vidyartha?) ste sems dang yid don gcig ste/ gzugs ltar bem
Note
In this passage, Rong zom pa gives a hermeneutical gloss on the term based on the Sanskrit.
by David Higgins
Passage
2. byang chub sems kyi ngo bo ngos 'zung ba
a. byang chub sems kyi ngo bo spyir bstan
gang la rang don sems pa yod ma yin [rnam mkhyen shing rta:473.4, yon tan rin po che mdzod kyi 'grel pa nyi zla'i sgron me:45.5]
bkres pa zas dang skom pa chur gdung bzhin
sems can 'ba' zhig don du rnam mkhyen gyi
go 'phang gnyer la byang chub sems zhes grags/
b. Smon 'jug gi ngo bo bye brag tu bshad pa
de'ang 'bras bur dam 'cha' smon pa'i sems [rnam mkhyen shing rta:475.3, yon tan rin po che mdzod kyi 'grel pa nyi zla'i sgron me:49.1] [475.3] [49.1]
bslab bya bdag gzhan mnyam dang brje ba dang (essence etc. 475f)
bdag pas gzhan bces gsum du bzhag pa'ang
bslab pa'i mdor bsdus yin gyi de'i ngo bo (On special features of love, compasion, and byang sems)
byams sogs tshad med bzhi la yang dag gnas
rgyu la dam 'cha' 'jug pa'i sems yin te (see yon tan rin po che mdzod kyi 'grel pa nyi zla'i sgron me 51.1)
de yi bslab bya pha rol phyin pa drug (also on tshad med)
spyod yul yongs su dag pa rnams la bsten/
Note
In this passage, 'Jigs med gling pa points out the essence of byang chub sems which is the impulse to seek sensitive awareness for the sake of others. He then distinguishes between aspiration and pursuance (see Yon tan rgya mtsho's discussion of this on 48.4; on knowing the distinctive features of byams, snying rje and byang sems, see 51.1).
by David Higgins
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
Hopkins' Translations: the altruistic aspiration to enlightenment; mind of enlightenment{N}; thought of enlightenment; altruistic intention to become a Buddha{N}; mind of enlightenment; altruistic mind of enlightenment; altruistic intention to become enlightened
Sanskrit: {C,MSA,MV}bodhicitta
Still don't know who {N} is. Napper, maybe. Should I add definition from don bdun bcu? {T}
- language:
- English
2. Rangjung Yeshe Dictionary
-
mind of enlightenment, mind set upon enlightenment [thd]
- language:
- English
-
awakening mind; bodhichitta, mind of enlightenment, will to enlightenment, thought of enlightenment, bodhimind, awakened heart, mind of enlightenment, enlightened mind, attitude, mind, thought of enlightenment, enlightening spirit, sexual energies in a tantric context, altruistic aspiration to enlightenment. Bodhichitta, enlightened mind, the Thought of Enlightenment, [bodhichitta], enlightening attitude/ bodhichitta, mind of enlightenment
- language:
- English
-
bodhichitta - awakened mind, bodhichitta, bodhimind, awakened heart, mind, en lightened mind, attitude, mind, thought of enlightenment
- language:
- English
3. Ives Waldo Dictionary
-
bodhisattva, bodhicitta [enlightened mind, awakened mind, bodh imind, enlightened attitude, turning the mind towards enlightenment, the bodhi-mind]
- language:
- English
-
1) bodhicitta, mind/ will/ thought of enlightenment, bodhi; 2) awakening mind, awakened heart; 3) sexual energies/ enlightened mind [tantric context) with the object of benefit for others wanting to attain complete enlightenment as the main support of mahayana as the mind's specil rnam rig having two divisions of aspiring and entering smon sems dang 'jug sems
- language:
- English
-
bodhisattva, bodhicitta
- language:
- English
-
1) bodhicitta, mind/ will/ thought of enlightenment, bodhi; 2) awakening mind, awakened heart; 3) sexual energies/ enlightened mind
- language:
- English
4. Jim Valby Dictionary
SA byang chub sems, altruistic aspiration to enlightenment, awakening mind, bodhicitta
- language:
- English
5. Richard Barron Dictionary
bodhichitta; (in mahayana contexts) awakening mind/ attitude; (in Dzogchen context) awakened/ enlightened mind; isc. semen/ bindu/ concentrated subtle energy
- language:
- English
6. bod rgya tshig mdzod chen mo
[1869] དམིགས་པ་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་གཞུང་ཤིང་དུ་གྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རིག་ཁྱད་པར་ཅན། དེ་ལ་དབྱེ་ན་སྨོན་སེམས་དང་འཇུག་སེམས་གཉིས། ...
- language:
- English
7. dung dkar bod rig pa'i tshig mdzod chen mo
གཞན་དོན་དོན་གཉེར་གྱི་བསམ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་དོན་གཉེར་གྱི་བསམ་པ་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་སེམས་ཤིག་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཁྱབ་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རང་ཉིད་གཅིག་པུས་བྱ་བར་འདོད་པའི་བསམ་པ་ནི་གཞན་དོན་གཉེར་གྱི་བསམ་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབས་པའི་ཆེད་དུ་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟེར། སེམས་དེ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་མན་ངག་བདུན་དང་བདག་གཞན་མཉམ་བརྗེའི་སྒོ་ནས་བློ་སྦྱོང་བའི་མན་ངག་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་དགོས་པ་ཡིན་ཅིང་། སེམས་དེ་མིན་ན་ཆོས་ཟབ་མོ་གང་འདྲ་ཞིག་བྱས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་དབྱེ་སྒོ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་སྤྱོད་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་བྱ་བས་དངོས་སུ་ཟིན་པ་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། གཉིས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་བྱ་བས་དངོས་སུ་ཟིན་པ་ལ་ལྟོས་དགོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཡིན། དབྱེ་བ་དེ་གཉིས་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ན། དཔེར་ན། ཉི་མ་ལྷ་ས་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་འགྲོ་བ་ལ་དང་པོ་ང་ལྷ་སར་གཅིག་འགྲོའི་སྙ་པ་ལྟར་དུ། དང་པོ་ངས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ཞིག་བྱ་བ་སྙམ་པ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུ་སྨོན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་། ལྷ་སར་འགྲོ་བ་དངོས་ཀྱི་འགྲོ་ཆས་དང་ཁལ་རྟ་སོགས་སྟ་གོན་བྱས་ནས་དངོས་སུ་ལམ་དུ་ཞུགས་ཏེ་འགྲོ་བ་ལྟར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དང་། ཚུལ་འཁྲིམས་སྲུང་བ། བཟོད་པ་སྒོམ་པ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པ། བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ། ཤེས་རབ་ལ་བློ་སྦྱང་སྙམ་ནས་ལམ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དངོས་སུ་སློབ་པ་ནི། འགྲོ་བ་དངོས་ལྟ་བུ་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ནོ། །
- language:
- Tibetan
8. Thupten Phuntsok Dictionary
དམིགས་པ་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་གཞུང་ཤིང་དུ་གྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རིག་ཁྱད་པར་ཅན། དེ་ལ་དབྱེ་ན་སྨོན་སེམས་དང་འཇུག་སེམས་གཉིས།
- language:
- Tibetan
9. smon lam tshig mdzod chen mo
དམིགས་པ་གཞན་དོན་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་རྫོགས་བྱང་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱི་གཞུང་ཤིང་དུ་གྱུར་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རིག་ཁྱད་པར་ཅན། དེ་ལ་དབྱེ་ན་སྨོན་སེམས་དང་འཇུག་སེམས་གཉིས།
- language:
- Tibetan
byang chub kyi sems/ has 2 other terms directly related to it, which are presented here.