- yid/
- ID:
- T180790
- ཡིད (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > yid/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > yi (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
David Higgins Lexicon of Tibetan Buddhist Topics and Terminology
- is part of the phrase
- yid kyi rnam shes/, yid kyi rnam shes/
Passage
Passage
yid dang yid kyi rnam par shes pa'i so mtshams ni/ yid ces bya ba dran rig thams cad kyi gzhi'o/ yid kyi rnam par shes pa/ de la skyod par byed pa'i rlung ste/ [715] mi dran dgu dran no/ de rgyud la nyams su len pa'i dus/ yid dran pa med cing gang gi ngo bor yang ma grub pa de la/ skyod byed kyi rlung gis ma bskyod pa/ dper na mar me rlung gis ma bskyod pa ltar/ gsal la mi rtog pa de la yid dang/ yid kyis rnam par shes pa chos kyid du rang la gsal bas dag pa'i gnad do//
Note
In discussing the interface between yid and yid kyi rnam par shes pa (sixth of thirty-two), Padmasambhava defines each as the source of all cognitive fluctuations and the psychic current that stirs them up. He then shows how both diffuse naturally into the chos nyid once the fluctuations are recognized for what they are.
by David Higgins
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
Hopkins' Translations: mind; (main) perceiver; intellect [=nyon yid, afflicted mentality (kliṣṭamanas)]; intellectual faculty
Sanskrit: {LCh,MSA,MV}manas; {MSA}manaska; {MV}mānasa
- language:
- English
3. Rangjung Yeshe Dictionary
mind. [manas] mind, ideational consciousness; the intellect, mental functioning, thought, subject, subjective mind, thinking process, mental / intellectual faculty, sentience, cognitive act, mental faculty, as compared with cognitive act and consciousness. consciousness. thought. [manas] mind, mental functioning, thought, mind, subject, subjective thinking process, mental / intellectual faculty, sentience, cognitive act, as compared with cognitive act and consciousness; imagination; Manas, mind, functional mind
- language:
- English
4. Ives Waldo Dictionary
+ expl. mind, manas, thought, subject, subjective mind, thinking process, mental/ intellectual/ faculty/ functioning, sentience, cognitive act
- language:
- English
5. Jim Valby Dictionary
manas, mind, mental functioning, sentience, mental process, integrative mental capacity, categorical perception, ego act, conceptual and emotional elaboration, human constant, subjective frame of mind, function-event particularly concerned with conceptualization, (interprets data transmitted to its center by senses; 2 aspects (transcendent, determinate); example (gzugs mig mig-gi rnam-shes, chos yid yid-kyi rnam-shes), 1 of 28 astrological terms for harmony of influence in the destiny of a person, intellect, powers of perception and imagination, mental talents, sentiment, disposition, functional mind, bio-computer in the brain, conceptual mind, perceptual consciousness
- language:
- English
6. Richard Barron Dictionary
conceptual mind (as the sixth sense); isc. imagination
- language:
- English
7. bod rgya tshig mdzod chen mo
[2570] ... 1༽ ཡུལ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། སེམས་རྣམས་སོ། ... ཡིད་འཐད་པ། ... ཡིད་ལ་བབ་པ། ... ཡིད་ཀྱི་དོགས་པ། ... ཡིད་འཕྱོ་བ། ... ཡིད་འཁྲུལ་བ། ... ཡིད་འཁྲུགས་པ། ... ཡིད་དཔའ་ཞུམ་པ། ... ཡིད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ། ... ཡིད་ཀྱིས་གྲངས་བཤེར་བྱེད་པ། ... ཡིད་ལ་སྐོར་བ། ... ཡིད་ལ་སོང་བ། ... ཡིད་ལ་ལྷག་གེར་སྣང་བ། ... ཡིད་ལ་འཚེར་སྣང་ཡོད་པ། ... 2༽ ༼མངོན༽ ཡིད་ཅན་ནམ་སེམས་ཅན་གྱི་སྲིད་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པས་གྲངས་བཅུ་བཞི་མཚོན། ... ཡིད་...
- language:
- English
8. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- yid ches/, yid gnyis/, yid 'phrog pa/, yid smon/, yid bzhin nor bu/, yid dpyod/
སེམས་དང་བློའི་མིང་སྟེ། སྡུག་ཀྱང་ཡིད་མི་སྐྱོ། ཡིད་དུ་འོངས་པ། ཡིད་ལ་ཤར། ཡིད་ལ་དྲན་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
10. Thupten Phuntsok Dictionary
(１) ཡུལ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། སེམས་རྣམས་སོ། །ཡིད་འཐད་པ། ཡིད་ལ་བབ་པ། ཡིད་ཀྱི་དོགས་པ། ཡིད་འཕྱོ་བ། ཡིད་འཁྲུལ་བ། ཡིད་འཁྲུགས་པ། ཡིད་དཔའ་ཞུམ་པ། ཡིད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ། ཡིད་ཀྱིས་གྲངས་བཤེར་བྱེད་པ། ཡིད་ལ་སྐོར་བ། ཡིད་ལ་སོང་བ། ཡིད་ལ་ལྷག་གེར་སྣང་བ། ཡིད་ལ་འཚེར་སྣང་ཡོད་པ། (２) 〔མངོན〕 ཡིད་ཅན་ནམ་སེམས་ཅན་གྱི་སྲིད་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པས་གྲངས་བཅུ་བཞི་མཚོན།
- language:
- Tibetan
11. smon lam tshig mdzod chen mo
1 ཡུལ་ཤེས་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། སེམས་རྣམས་སོ། ཡིད་འཐད་པ། ཡིད་ལ་བབ་པ། ཡིད་ཀྱི་དོགས་པ། ཡིད་འཕྱོ་བ། ཡིད་འཁྲུལ་བ། ཡིད་འཁྲུགས་པ། ཡིད་དཔའ་ཞུམ་པ། ཡིད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ། ཡིད་ཀྱིས་གྲངས་བཤེར་བྱེད་པ། ཡིད་ལ་སྐོར་བ། ཡིད་ལ་སོང་བ། ཡིད་ལ་ལྷག་གེར་སྣང་བ། ཡིད་ལ་འཚེར་སྣང་ཡོད་པ། 2 མངོན ཡིད་ཅན་ནམ་སེམས་ཅན་གྱི་སྲིད་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པས་གྲངས་བཅུ་བཞི་མཚོན། ཡིད
- language:
- Tibetan
12. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- manas
- mānasa
13. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
saṃ. manaḥ — མེ་ཡི་རང་བཞིན་བཞིན་དུ་དེ་ཡིས་བདག་ཡིད་མཛའ་བས་ཕུག་པ་ཅི་སླད་སྲེག༎ tatkiṃ vahnimayīva sā dahati me snehānuviddhaṃ manaḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.299kha/108.71; སེམས་ཀྱིས་སུ་ནི་ལུས་འཛིན་ཏེ། /ཡིད་ནི་རྟག་ཏུ་རློམ་སེམས་བྱེད༎ cittena dhāryate kāyo mano manyati vai sadā
- language:
- Sanskrit
-
la.a.175kha/137; ཡིད་ནང་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་བསམ་གཏན་ནོ༎ dhārayatyadhyātmaṃ mana iti dhyānam sū.vyā.198ka/99; སེམས་ནི་ལས་རྣམས་སོགས་པར་བྱེད། /ཡིད་ཀྱང་རྣམ་པར་སོགས་པ་སྟེ༎ cittena cīyate karma manasā ca vicīyate
- language:
- Sanskrit
-
la.a.73ka/21; ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་དང་ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང … ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བྱ cittamanomanovijñānavigatena tvayā sarvadharmā vibhāvayitavyāḥ la.a.59ka/5; mānasam— ཐུབ་དབང་དབུས་སུ་ཐུབ་པས་དེ་སྐད་དུ། /རྨད་བྱུང་མཚར་བའི་ཡིད་ཀྱིས་དྲིས་པ་དེས༎ ityadbhutāviṣkṛtamānasena munīndramadhye muninā sa pṛṣṭaḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.35kha/3.180; cittam— ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཕུར་བུས་གདབ་པའི་སྔགས sarvatraidhātukakāyavākcittakīlanavajra (mantra) m gu.sa.124ka/73; cetaḥ — མཉེས་གཤིན་ཕན་པ་འདི་ཡང་ཉོན། /རྣམ་པར་དཔྱོད་ལ་ཡིད་ལ་གྱིས། /འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་། /ཞི་བ་མྱང་འདས་འཇིག་པ་མེད༎ śṛṇu vatsa hitaṃ cedaṃ vicārya kuru cetasi
- language:
- Sanskrit
-
anityāḥ sarvasaṃskārāḥ śāntanirvāṇamakṣayam
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.298kha/39.20; matiḥ — ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དེས་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་ནས subhāṣitena tena cābhiprasāditamatiḥ jā.mā.33kha/38; buddhiḥ — དེ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་རང་གི་རྟོགས་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ལ་གསལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ༎ teṣāṃ (cākliṣṭa)kāya– vāgbuddhivaiguṇyasya svādhigatamārgoktyapāṭavasya ca sambhavāt bo.pa.42kha/1; hṛdayam — ཨུ་ད་ཡ་གནས་མཛེས་པ་ཅན། /དཀྱིལ་འཁོར་ལ་ཆགས་རྒྱལ་པོ་འདི། /མར-ཨི་དུ་ཀ་རས་འཇིག་རྟེན་གྱི། /ཡིད་ནི་རབ་ཏུ་འཕྲོག་པར་བྱེད༎ asāvudayamārūḍhaḥ kāntimān raktamaṇḍalaḥ
- language:
- Sanskrit
-
rājā harati lokasya hṛdayaṃ mṛdubhiḥ karaiḥ
- language:
- Sanskrit
-
kā.ā.332kha/2.308; anaṅgam — ཨ་ནཾ་ག་ནི་ཡིད་སྲུབས་དང་། /ལུས་མེད་ནམ་མཁའ་ཡིད་ལ་འདོད༎ śrī.ko.173ka;
- language:
- Sanskrit
-
pā. 1. manaḥ
- language:
- Sanskrit
-
i. indriyabhedaḥ — དབང་པོ་རྣམས་ནི་དྲུག་སྟེ། /མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ནི། /ལྕེ་དང་ལུས་དང་དེ་བཞིན་ཡིད༎ indriyāṇi ca ṣaṭ—cakṣuḥ śrotraṃ ca ghrāṇaṃ ca jihvā kāyo manastathā
- language:
- Sanskrit
-
he.ta.18ka/56; ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། /མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། /དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་དེ་དག་གི། /སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ་སོགས༎ darśanaṃ śravaṇaṃ ghrāṇaṃ rasanaṃ sparśanaṃ manaḥ
- language:
- Sanskrit
-
indriyāṇi ṣaḍeteṣāṃ draṣṭavyādīni gocaraḥ
- language:
- Sanskrit
-
pra.pa.38ka/43
- language:
- Sanskrit
-
ii. manodhātuḥ — དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། /རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ༎ ṣaṇṇāmanantarātītaṃ vijñānaṃ yaddhi tanmanaḥ
- language:
- Sanskrit
-
abhi.ko.2kha/1.17
- language:
- Sanskrit
-
iii. (tī.da.) dravyabhedaḥ — རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་དུས་དང་ཕྱོགས་དང་བདག་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དག་ཡིན་ཞེས་བྱའོ༎ navadheti
- language:
- Sanskrit
-
‘pṛthivyāpastejovāyurākāśaṃ kālo digātmā manaḥ’ iti sūtrāt ta.pa.257kha/231
- language:
- Sanskrit
-
iv. ābhāsabhedaḥ — རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྣང་བ་ནི་ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བ་སྟེ trividhā''bhāso manudgrahavikalpābhāsaḥ sū.vyā.172ka/65; ལུས་དང་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། /གཟུང་བ་རྣམ་རིག་གསུམ་པོ་སྟེ། /ཡིད་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་རིག་དང་། /རྣམ་པར་རྟོག་ནི་འཛིན་པ་གསུམ༎ dehaḥ pratiṣṭhā bhogaśca grāhyavijñaptayastrayaḥ
- language:
- Sanskrit
-
mana udgrahavijñaptirvikalpo grāhakāstrayaḥ
- language:
- Sanskrit
-
la.a.161kha/112 2. mānasam, pratyakṣabhedaḥ — ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་མངོན་སུམ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་དང་ཡིད་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་རིག་པའོ༎ arvāgdarśinaḥ pratyakṣaṃ trividham —indriyajñānam, mānasam, sarvacittacaittānāmātmasaṃvedanaṃ ceti ta.pa.267kha/1004; རྟགས་དང་ལུང་ལ་མ་ལྟོས་པའི། /ཡིད་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ཡོད༎ liṅgāgamanirāśaṃsaṃ mānasaṃ yogināṃ bhavet
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.126kha/1090;
- language:
- Sanskrit
-
nā. 1. manuḥ, ṛṣiḥ — ཤེད་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་བཀོད་པའོ༎ mānavo dharma iti manunā viracitaḥ ta.pa.323kha/1114; དྲང་སྲོང་ཡིད་སོགས་ཚིག་ཀྱང་ནི། /དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདེན་པར་འགྱུར༎ manvādivacanasyāpi tatkṛtaiva hi satyatā
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.76ka/716; གལ་ཏེ་དེ་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི། /རྩ་ཅན་ཡིན་ན་ཡིད་སོགས་བཞིན། /རིག་བྱེད་སྨྲ་པོ་ཁོ་ན་ལ། /དེ་དག་དེ་ལྟར་སྟོན་པར་འགྱུར༎ yadyasau vedamūlaḥ syād vedavādibhya eva tu
- language:
- Sanskrit
-
upadeśaṃ prayaccheyuryathā manvādayastathā
- language:
- Sanskrit
-
ta.sa.117kha/1015
- language:
- Sanskrit
-
2. manaḥ, vidyārājaḥ — རིག་པའི་རྒྱལ་པོ་པདྨའི་རིགས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱག་བཅུ་གཉིས་པ་དང … ཡིད་དང abjakule ca vidyārājñaḥ, tadyathā—bhagavān dvādaśabhujaḥ…manaḥ ma.mū.96ka/7 3. manasā, kinnarakanyā — འཁོར་དེར་མིའམ་ཅིའི་བུ་མོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དག་ཚོགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིའམ་ཅིའི་བུ་མོ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང tasmin parṣadi anekāni ca kinnarakanyāśatasahasrāṇi sannipatitāni
- language:
- Sanskrit
-
tadyathā—manasā nāma kinnarakanyā kā.vyū.202kha/260 4. mānasaḥ, gṛhapatiḥ — ཁྱིམ་བདག་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་བུ། /ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་མཉན་ཡོད་དུ། /པད་མའི་སྙིང་པོའི་འོད་མཚུངས་པ། /པད་མོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་༎ śrāvastyāṃ mānasākhyasya padmagarbhanibhaprabhaḥ
- language:
- Sanskrit
-
abhūd gṛhapateḥ sūnurguṇavān padmakābhidhaḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.210ka/87.2.
- language:
- Sanskrit
-
paryā — སེམས cittam, ཤེས་པ jñānam, རྣམ་ཤེས vijñānam, བློ buddhiḥ
- language:
- Sanskrit
yid/ has 8 other terms directly related to it, which are presented here.