- sa/
- ID:
- T204050
- ས (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > sa/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > sa (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
Hopkins' Translations: earth; ground; level; stage; land; place; spot; degree
Others' Translations: {C}solid ground; place of birth; surface of the earth
Sanskrit: {C,MSA,MV}bhūmi; {LCh,C,MSA,MV}pṛthivī; {C,MV}bhū; {C}dharaṇi; {C}dharaṇī-tala
མཚན་ཉིད། 1འབྱུང་བར་གྱུར་པའི་རེག་བྱ་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་ས། སྲ་ཞིང་འཐས་པ། 2ས་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་ས། རང་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མའི་གཞི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས།
Def.: (1) (ground that is within the set of tangible objects that are elements:) hard and obstructive; (2) (ground that is within the set of the two, grounds and paths:) a clear realizer of one who has entered a path which serves as the basis of the many qualities that are its own effect
earth is one of the four tangible objects that are elements ('byung bar gyur pa'i reg bya); the others are: fire (me); water (chu); and wind (rlung); Other examples of grounds are: nyan thos kyi sa = ground of Hearers; rang sangs rgyas kyi sa = ground of Solitary Realizers; lus kyi gnad che sar = at important places in the body {PH} Def. too long
1. རིགས་པའི་ས་; 2. བརྒྱད་པའི་ས་; 3. མཐོང་པའི་ས་; 4. བསྲབས་པའི་ས་; 5. འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་; 6. བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་
1. ground of the lineage; 2. ground of the eighth; 3. ground of seeing; 4. ground of diminishment; 5. ground of the freedom from desire; 6. ground of realizing completion
- language:
- English
2. Rangjung Yeshe Dictionary
-
Level. The levels or stages a bodhisattva traverses on the journey to complete enlightenment
- language:
- English
-
1) earth [element], ground, land, soil, base, territory. 2) stage, state, level, ground, bhumi [spiritual level of attainment of a bodhisattva]. 3) seat, throne. 4) living quarters, residence, location, place. 5) realm. 6) ground, earthen plateau, earth; 7) occasion
- language:
- English
-
སློབ་སའི་ཡུལ་ anyone on whom to train
- language:
- Tibetan
-
ground [thd]
- language:
- English
3. Ives Waldo Dictionary
1) earth [element], soil, land, ground, surface; 2) bhumi * three seat, throne; 4) state, stage, level; 5) location, place; 6) realm; 6) day; 7) living quarters, residence; 8) base; 9) earthen, clay; 10) plateau; 11) SA; 12) subsequent letter; 3) rank; 4) a cattle disease; 5) #
- language:
- English
4. Jim Valby Dictionary
earth element, solidifying force, solidity, solidification, ground, land, earth, soil, continent, territory, location, place, level, spot, space, occasion, opportunity, position, step, grade, state, degree, stage, plateau, site, bhumi, clay, dust, figure 28, location particle, level of awakening, stage, level of realization
- language:
- English
5. Richard Barron Dictionary
-
(verb)-sa - (point of) potential . . . ; environment of . . . ; place of . . .
- language:
- English
-
earth; spiritual level/ bhumi; level of ordinary being; isc. state
- language:
- English
6. bod rgya tshig mdzod chen mo
[2887] བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་ཉེར་བརྒྱད་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་སོ་དང། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ཕྱེ་བ། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆེན་དྲོ་ཞིང་སྒྲ་མེད་པ། ... 1.1༽ མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག་ཅིག་... 2༽ རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་ག་ང་བ་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཡང་འཇུག་... ག་ང་བ་མ་... 3༽ རྗེས་འཇུག་ཕོ་ཡིག་གི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཞིག་... 4༽ མིང་གཞི་འགའ་ཞིག་གི་ཡས་ནས་འདོགས་རྒྱུའི་ཡི་གེ་ཞིག་... 2... .1༽ འབྱུང་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ་ངོ་བོ་སྲ་ཞིང་འཐས་པ་དང། བྱེད་ལས་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པའི་རྟེན་བྱེད་པ། ... ས་འབོལ་པོ། ... མེ་ཏོག་གི་སིལ་མས་ས་བཀང་བ། ... ས་བརླག་གི་ཨ་བྲ། སྡེ་བརླག་གི་རྐུན་མ། ... 2༽ རྟེན་གནས་སམ་གནས་གཞི། ... ས་བཙན་པོ། ... སྡོད་ས། ... འགྲོ་ས། ... ཡོད་ས། ... གྲོས་འདྲི་ས། ... མཐོང་ས། ... 3༽ གོ་གནས། ... ཆེ་ས། ... མཐོ་ས། ... 4༽ ཕྱུགས་ནད་ཅིག་... 5༽ གྲངས་ཀྱི་གནས། ... ཞག་ས་བཅུས་བསྒྱུར། ... ཞག་སར་བསྒྲིལ། ... 6༽ ས་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་ས་སྟེ། རང་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མའི་གཞི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཏེ། དམན་པ་ས་བརྒྱད་དང། ཐེག་ཆེན་ས་བཅུ་ལྟ་བུའོ། ...
- language:
- English
7. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- sa skya/, sa skya pa/, sa bkra/, sa khul/, sa'i khams/, sa khra/, sa'i go la/, sa 'gul/, sa bcad/, sa cha/, sa rgyus/, sa steng /, sa mtha'/, sa mda'/, sa gdan/, sa sde lnga/, sa 'dul/, sa 'dol/, sa dpyad/, sa sbyin/, sa phag, sa bab/, sa dbyibs/, sa bla/, sa bogs/, sa tshigs/, sa gzhi/, sa rim/, sa las/, sa lam/, sa gshis/, sa srin ta la/
-
༡ སའི་གོ་ལའི་མིང་ཏེ། གནམ་ས། བསྐལ་བ་ས་ཆགས་པ། སའི་ཆགས་རིམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༢ ས་གཞིའམ་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་སྟེ། ས་ཐོག ས་ངོས། ས་བབ། ས་དབྱིབས། ས་འོག་གི་ཆུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༣ ས་ཞིང་གི་མིང་སྟེ། ས་རྒོད། ཞིང་ས། ས་ཁྲལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༤ སའི་ངོས་ཀྱི་མིང་སྟེ། ས་ལ་བསྡད། ས་གདན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༥ ཡུལ་གྲུའམ་གནས་ཀྱི་མིང་སྟེ། ས་ཁུལ། ས་གནས། འདུག་ས། ཉལ་ས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༦ བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་མིང་སྟེ། བཤད་ས་གཏམ་ས། སྐྲག་ས་འཇིགས་ས། དྲང་གཏམ་བཤད་ས། ལྟ་ས། ཟ་ས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༧ ས་ངོས་ཀྱི་འདམ་དང་བྱེ་མ་འདྲེས་པའི་ཁག་གི་མིང་སྟེ། ས་ཕུང་། ས་སྤུངས། ས་འདམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༨ ཆ་ཤས་སམ་དུམ་བུའི་མིང་སྟེ། དཀར་ས། དམར་ས། ན་ས། ཤ་མཐུག་ས། འབུར་ས། ཀོང་ས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
8. Thupten Phuntsok Dictionary
(１) བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་ཉེར་བརྒྱད་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་སོ་དང་། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ཕྱེ་བ། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆེན་དྲོ་ཞིང་སྒྲ་མེད་པ། མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག་ཅིག རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་ག་ང་བ་མའི་རྗེས་འཇུག་པའི་ཡང་འཇུག རྗེས་འཇུག་ཕོ་ཡིག་གི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཞིག མིང་གཞི་འགའ་ཞིག་གི་ཡས་ནས་འདོགས་རྒྱུའི་ཡི་གེ་ཞིག (２) འབྱུང་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ་ངོ་བོ་སྲ་ཞིང་འཐས་པ་དང་། བྱེད་ལས་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པའི་རྟེན་བྱེད་པ། ས་འབོལ་པོ། མེ་ཏོག་གི་སིལ་མས་ས་བཀང་བ། (3)ས་བརླག་གི་ཨ་བྲ། སྡེ་བརླག་གི་རྐུན་མ། རྟེན་གནས་སམ་གནས་གཞི། ས་བཙན་པོ། སྡོད་ས། འགྲོ་ས། ཡོད་ས། གྲོས་འདྲི་ས། མཐོང་ས། གོ་གནས་ཆེ་ས། མཐོ་ས། (4) ཕྱུགས་ནད་ཅིག (5)གྲངས་ཀྱི་གནས། ཞག་ས་བཅུས་བསྒྱུར། ཞག་སར་བསྒྲིལ། (6) ས་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་ས་སྟེ། རང་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མའི་གཞི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཏེ། དམན་པ་ས་བརྒྱད་དང་། ཐེག་ཆེན་ས་བཅུ་ལྟ་བུའོ།།
- language:
- Tibetan
9. smon lam tshig mdzod chen mo
1,བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་ཉེར་བརྒྱད་པ་འདིའི་ང་རོ་འདོན་ཚུལ་ལ་སྐྱེ་གནས་སོ་དང༌། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ཕྱེ་བ། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆེན་དྲོ་ཞིང་སྒྲ་མེད་པ།
- language:
- Tibetan
1. 1 མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག་ཅིག 2 རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་ག་ང་བ་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཡང་འཇུག ག་ང་བ་མ 3 རྗེས་འཇུག་ཕོ་ཡིག་གི་སྐྱེས་བུ་ཐ་མ་ཞིག 4 མིང་གཞི་འགའ་ཞིག་གི་ཡས་ནས་འདོགས་རྒྱུའི་ཡི་གེ་ཞིག 2 1 འབྱུང་བ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ་ངོ་བོ་སྲ་ཞིང་འཐས་པ་དང༌། བྱེད་ལས་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པའི་རྟེན་བྱེད་པ། ས་འབོལ་པོ། མེ་ཏོག་གི་སིལ་མས་ས་བཀང་བ། ས་བརླག་གི་ཨ་བྲ། སྡེ་བརླག་གི་རྐུན་མ། 2 རྟེན་གནས་སམ་གནས་གཞི། ས་བཙན་པོ། སྡོད་ས། འགྲོ་ས། ཡོད་ས། གྲོས་འདྲི་ས། མཐོང་ས། 3 གོ་གནས། ཆེ་ས། མཐོ་ས། 4 ཕྱུགས་ནད་ཅིག 5 གྲངས་ཀྱི་གནས། ཞག་ས་བཅུས་བསྒྱུར། ཞག་སར་བསྒྲིལ། 6 ས་ལམ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ཚན་དུ་གྱུར་པའི་ས་སྟེ། རང་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མའི་གཞི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཏེ། དམན་པ་ས་བརྒྱད་དང༌། ཐེག་ཆེན་ས་བཅུ་ལྟ་བུའོ། སའི་གོ་ལའི་མིང་སྟེ། གནམ་ས། བསྐལ་བ་ས་ཆགས་པ། སའི་ཆགས་རིམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ས་གཞི་འམ་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་སྟེ། ས་ཐོག ས་ངོས། ས་བབ། ས་དབྱིབས། ས་འོག་གི་ཆུ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ０ས་ཞིང་གི་མིང་སྟེ། ས་རྒོད། ཞིང་ས། ས་ཁྲལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། １སའི་ངོས་ཀྱི་མིང་སྟེ། ས་ལ་བསྡད། ས་གདན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ２ཡུལ་གྲུའམ་གནས་ཀྱི་མིང་སྟེ། ས་ཁུལ། ས་གནས། འདུག་ས། ཉལ་ས། ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ３བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་མིང་སྟེ། བཤད་ས། གཏམ་ས། སྐྲག་ས། འཇིགས་ས། དྲང་གཏམ་བཤད་ས། ལྟ་ས། ཟ་ས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ４ས་ངོས་ཀྱི་འདམ་དང་བྱེ་མ་འདྲེས་པའི་ཁག་གི་མིང་སྟེ། ས་ཕུང་། ས་སྤུངས། ས་འདམ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ། ５ཆ་ཤས་སམ་དུམ་བུའི་མིང་སྟེ། དཀར་ས། དམར་ས། ན་ས། ཤ་མཐུག་ས། འབུར་ས། ཀོང་ས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
10. Mahāvyutpatti: Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary
- Sanskrit:
- medinī
11. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- bhūmi
- pṛthivī
- mṛttikā
- mahī
12. Lokesh Chandra Tibetan-Sanskrit dictionary
- Sanskrit:
-
- medinī
- mṛd
- jñānabhūmi
- ° tva
- pāṃśu
- bhū
- bhūradhātrī
- bhūmi
- vasundharā
- vasumatī
- śālā
- avani
- irā
- kṣiti
- kṣmā
- go
- pṛthivī
- mṛttikā
- dharaṇī
- mahī
13. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
vyañjanāṣṭaviṃśavarṇaḥ
- language:
- Sanskrit
-
asyoccāraṇasthānam— སྐྱེ་གནས་སོ་དང་། བྱེད་པ་ལྕེ་རྩེ། ནང་གི་རྩོལ་བ་མགྲིན་པ་ཕྱེ་བ། ཕྱིའི་རྩོལ་བ་སྲོག་ཆེན་དྲོ་ཞིང་སྒྲ་མེད་པ། sa (devanāgarīvarṇaḥ) — ས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱུང་ངོ་༎ sakāre sarvajñajñānābhisambodhanaśabdaḥ…niścarati sma la.vi.68ka/89; ས་རྒ sargaḥ kā.ā.319ka/1.19; ས་སྡེ savargaḥ vi.pra.256ka/2.67; ར་ས་ནཱ rasanā vi.pra.244kha/2.57
- language:
- Sanskrit
-
saṃ. 1. bhūmiḥ
- language:
- Sanskrit
-
i. pṛthivī/bhūbhāgaḥ/mṛttikā — ས་འདི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ག.ཡོས་སོ༎ bhūmiriyaṃ…ṣaḍvikāraṃ pracacāla su.pra.55kha/110; ས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྐོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་གྱུར་པས tasya bhūmyādeḥ khananādikaraṇabhūtaiḥ ta.pa.163ka/780; འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ཁ་དོག་ནག་པོའི་ས་ནི་དམངས་རིགས་སོ༎ lokasaṃvṛtyā kṛṣṇavarṇā bhūmiḥ śūdrī vi.pra.95ka/3.7; pṛthivī — སོ་ཤིང་དེ་ས་ལ་བཙུགས་སོ༎ taddantakāṣṭhaṃ pṛthivyāṃ nikhātavān a.śa.82kha/73; པུས་མོ་ག.ཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya he.ta.18kha/58; bhūḥ — མྱ་ངན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡི། /རྒྱལ་པོ་ས་ནི་སྐྱོང་བྱེད་པ༎ aśoko nāma…pārthivo bhuvi pālakaḥ
- language:
- Sanskrit
-
ma.mū.303kha/473; ས་ལ་རེག་པ་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱག་རྒྱའོ༎ bhūsparśā'kṣobhyamudrā vi.pra.173kha/3.172; medinī — གྲོང་དང་ཡུལ་འཁོར་ས་དང་སྲོག་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་། /ཐམས་ཅད་གཏོང་ཞིང grāmarāṣṭramedinīṃ ca putra dāra jīvitaṃ santyajanti sarva rā.pa.233ka/126; vasudhā — ས་བདག་བཀའ་ཡིས་དེ་ཉིད་ནི། /གསོད་པའི་སར་ནི་ཁྲིད་གྱུར་པ༎ sā vadhyavasudhāṃ nītā śāsanena mahīpateḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.141kha/68.5; vasundharā — དེ་ཡི་ཡང་། /འདོད་པ་ས་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། /རྫོགས་པར་ནུས་པ་ཡོད་མིན་ན༎ asya…sarvā'pīyaṃ vasundharā
- language:
- Sanskrit
-
nālaṃ pūrayituṃ vāñchām bo.a.30ka/8.175; vasumatī — ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཐུག་རྒྱ་མཚོར་བཅས་པ་ཡི། /ས་འདི་རབ་ཏུ་ག.ཡོས་ཤིང་ཉི་མའང་འོད་ནི་མེད་གྱུར་ལ༎ pracalita sasamudrā sāgarāṃ vasumatidaśadikṣū suptaraśmiśca sūryaḥ
- language:
- Sanskrit
-
su.pra.55kha/110; mahī — བདག་ལ་རྨོངས་པའི་འབད་པ་ཡིས། /སྨྱོས་པས་ས་འདི་ཀུན་ཏུ་འཁྲུགས༎ ātmavyāmohanodyuktairunmattairākulā mahī
- language:
- Sanskrit
-
bo.a.26ka/8.69; ནགས་ཀྱི་ས་ལ vanamahīm a.ka.359kha/48.24; avaniḥ, o nī — གསར་པའི་ཁྲག་གིས་བསྒོས་པ་ཡི། /སྡེར་མོའི་རྩེ་མོས་ས་ལ་འབྲད༎ pratyagraśoṇitāsaktanakhakoṭikṣatāvaniḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.130ka/66.61; kṣitiḥ — དོན་མ་ཤེས་པས་སྐྱེངས་གྱུར་ཏེ། /ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་ས་ལ་བལྟས༎ ajñātārthena vailakṣyāt suciraṃ vīkṣitā kṣitiḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.304kha/39.83; kṣmā — ཕུར་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ས་ལ་གདབ kīlakaiḥ kīlayet kṣmām vi.pra.107ka/3.27; urvī — ཆུ་གཏེར་བཞི་ཡི་སྐེ་རགས་ཅན། /ས་ཡི་ལག་དཔྱ་འཛིན་ལ་མཁས༎ caturaṃ caturambhodhirasanorvīkaragrahe
- language:
- Sanskrit
-
kā.ā.334kha/3.6; urvarā — གང་གིས་ས་ཡི་མཚན་མོའི་བདག། /ལྷ་དང་དྲི་ཟ་མི་འམ་ཅི། /རིག་འཛིན་རྣམ་པར་རྩེན་རྣམས་ཀྱི། /ཁེངས་པ་དག་ནི་ཐུང་ངུར་བྱེད༎ surakinnaragandharvavidyādharavilāsinām
- language:
- Sanskrit
-
yaḥ kharvīkurute garvamurvarāśarvarīpatiḥ
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.95kha/64.97; dharaṇī — དེ་སྐད་སྨྲས་ནས་བཙུན་མོ་མཆོག། /བརྒྱལ་ནས་ས་དེར་འགྱེལ་བར་གྱུར༎ evamuktvā'gramahiṣī sammūrcchati patati tatra dharaṇīye su.pra.58kha/117; kṣoṇī — ས་ནི་སའོ༎ kṣoṇī pṛthivī ta.pa.93ka/639; gauḥ — ཀྱི་ཧུད་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་ཚལ།…/ཀྱི་ཧུད་སྡུག་པ་རྣམ་ཤེས་ལྷ། /སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཞིན་ས་ལ་ལྷུང་༎ hā caitraratha… hā priye
- language:
- Sanskrit
-
ityārtā vilapanto'pi gāṃ patanti divaukasaḥ
- language:
- Sanskrit
-
abhi.sphu.152kha/876; kuḥ — ཀུའི་སྒྲ་ས་དང་ངན་པ་ལ༎ śrī.ko.164ka; parisaraḥ — ལྷ་ཡི་རྫིང་བུ་དག་ཏུ་འདམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆུ་སྐྱེས་མཛེས། /ཡོངས་བསྐམས་གཙང་སར་སྐྱེས་པའི་པདྨ་དག་ལ་རེག་མི་བྱེད༎ vibudhasarasi padmaiḥ śobhite paṅkajinyā śuciparisarajātaṃ spṛśyate na sthale'bjam
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.280ka/36.1; mṛd—ས་ཡི་ནང་དུ་ཆུད་གྱུར་གཟུགས༎ bimbaṃ mṛdantargatam ra.vi.60kha/66; ས་རྐོ mṛnmardanam bo.a.12ka/5.46; mṛttikā—འདིར་སའི་དྲིའི་དོན་དུ་ས་དཀར་པོ་ནི་ཙནྡན་གྱི་ཆུས་བྲན་པར་བྱའོ༎ atra bhūgandhārthaṃ śvetamṛttikāṃ candanodakena bhāvayet vi.pra.95ka/3.8
- language:
- Sanskrit
-
ii. karmādeḥ — ལས་ཀྱི་ས་འདིར iha karmabhūmyām vi.pra.125ka/1, pṛ.23; རིགས་པ་དང་གཞུང་གིས་བརྟགས་པའི་ས་ལ་གནས་ཤིང་རང་གི་ལྟ་བ་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྟོན yuktyāgamaistarkabhūmau vartamānāḥ svadṛṣṭidoṣavāsanatayā nirdekṣyanti la.a.71ka/19
- language:
- Sanskrit
-
iii. = འཇིག་རྟེན lokaḥ — མི་ཡི་ས་ལས་འདས་ནས martyabhūmimatikramya a.ka.130ka/12.35; bhuvanam — དེ་ལྟར་ན་ཡང་འདི་ཡིས་ནི། /ས་གསུམ་དག་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར༎ tathāpi jitamevāsīdamunā bhuvanatrayam
- language:
- Sanskrit
-
kā.ā.333ka/2.321; གྲོང་ཁྱེར་ནི། /བཟང་པོའི་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། /ས་ཡི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད༎ asti…bhadraśilā nāma bhuvanābharaṇaṃ purī a.ka.47ka/5.2 2. = ས་སྟེང bhūtalam — བསམས་པ་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་བཞིན། /ས་ལས་རྡུལ་རྣམས་ཡོངས་མ་སོང་༎ no bhūtalādapayayau rajo rāga ivāśayāt
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.107kha/10.85; bhūmitalam — རྐང་པའི་མཐིལ་ས་ལ་མ་རེག་པར bhūmitalaṃ padbhyāmanākramya a.sā.322ka/181; mahītalam — མི་བདག་ས་ལ་འགྱེལ་བར་གྱུར༎ narapatirnipapāta mahītale a.ka.147kha/68.76; kṣititalam — ས་ག.ཡོས་པས་རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ…g.ཡོས་པར་གྱུར་པ་དང kṣititalacalanādākampite… sumerau parvatarāje jā.mā.8kha/10; dharaṇītalam — དེ་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་རྐང་པའི་མཐིལ་གྱིས་ས་ལ་མི་རེག་པར་འགྲོ sa yāvajjīvaṃ pādatalābhyāṃ dharaṇītalaṃ nākrāmet a.sā.322ka/181; pṛthivītalam — པུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས nyastekajānuḥ pṛthivītale ba.mā.62ka 3. = ས་རྡུལ pāṃsuḥ — ཟས་དང་ས་དང་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་མོའི་དབང་པོར་འཛུད་ན་སྦོམ་པོའོ༎ bhikṣāpāṃsuleḍḍukādeḥ strīndriye prakṣiptau sthūlam vi.sū.20ka/23 4. kardamaḥ — ས་དང་འབྲས་བུ་ལོ་མ་ཡིས། /རྣལ་འབྱོར་རྟག་ཏུ་དཀར་པོ་བསྒྱུར༎ kardamaiḥ phalapatraiśca śuklān yogī rajet sadā
- language:
- Sanskrit
-
la.a.171ka/129 5. = ཟི་ར་ནག་པོ pṛthvī, kṛṣṇajīrakaḥ — ཟི་ར་སུཥྦིའོ། /ཀཱ་ར་བཱི་དང་ས་དང་ནི། /རྒྱ་ཆེན་ནག་པོ་ཟི་ར་ནག༎ kṛṣṇe tu jīrake
- language:
- Sanskrit
-
suṣavī kāravī pṛthvī pṛthuḥ kālopakuñcikā
- language:
- Sanskrit
-
a.ko.196kha/2.9.37; bṛhatkaṇayogāt pṛthvī
- language:
- Sanskrit
-
pṛthuśca a.vi.2.9.37
- language:
- Sanskrit
-
pā. 1. pṛthivī
- language:
- Sanskrit
-
i. bhūta/mahābhūtaviśeṣaḥ — གཟུགས་དང་རེག་པ་དང་རོ་དང་དྲི་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡིན་ནོ༎ rūpasparśarasagandhānāṃ pṛthivyādimahābhūtacatuṣṭayamāśrayaḥ pra.a.162ka/511; bo.pa.72kha/41; jagatī — ས་དང་ཆུ་དང་མེའི་མིང་ཅན་གྱི་འབྱུང་བ་གསུམ་པོ་གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ༎ sa yasyāsti jalatejojagatīsaṃjñakasya bhūtatrayasya tattathoktam ta.pa.186kha/835
- language:
- Sanskrit
-
ii. dhātuviśeṣaḥ — ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདུས་པ་ལས་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བར་བལྟའོ༎ pṛthivyaptejovāyvākāśavijñānadhātūnāṃ samavāyādādhyātmikasya pratītyasamutpādasya pratyayopanibandho draṣṭavyaḥ śi.sa.124ka/120
- language:
- Sanskrit
-
iii. rāśiviśeṣaḥ — ཁྱིམ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུག་དང…ས་དང…ཐ་མ་སྟེ ṣaṭtriṃśad rāśayaḥ; tadyathā—meṣaḥ…pṛthivī…adhamaśca ma.mū.105ka/14
- language:
- Sanskrit
-
iv. (vai.da.) dravyapadārthabhedaḥ — རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་དུས་དང་ཕྱོགས་དང་བདག་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དག་ཡིན་ཞེས་བྱའོ༎ navadheti ‘pṛthivyāpastejovāyurākāśaṃ kālo digātmā manaḥ’ iti sūtrāt ta.pa.257kha/231 2. bhūmiḥ
- language:
- Sanskrit
-
i. = གནས་པ vihāraḥ — བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་དག་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ༎ bodhisattvānāṃ bhūmayo vihārā ityucyante sū.vyā.255kha/175; བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ pramuditāyāṃ bodhisattvabhūmau śi.sa.8kha/9; སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ yā ca pṛthagjanabhūmiḥ, yā ca śrāvakabhūmiḥ, yā ca pratyekabuddhabhūmiḥ, yā ca buddhabhūmiḥ, iyaṃ tathatābhūmirityucyate a.sā.285kha/161; ཚོགས་ཀྱི་ས sambhārabhūmiḥ ga.vyū.327kha/50; རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས yogabhūmiḥ sū.vyā.172kha/65
- language:
- Sanskrit
-
ii. pīṭhādayaḥ — གནས་དང་ཉེ་བའི་གནས་དང་ནི།… /ཙྪན་དོ་ཉེ་བའི་ཙྪན་དོ་དང་།… /འདི་རྣམས་ས་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ pīṭhaṃ copapīṭhaṃ ca…chandohaṃ copacchandohaṃ…etā dvādaśabhūmayaḥ
- language:
- Sanskrit
-
he.ta.8ka/22
- language:
- Sanskrit
-
iii. rūpaviśeṣaḥ — ཟླ་བ་ཉི་མ་རླུང་ས་མཁའ། /སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་དང་མེ་དང་ཆུ། /ཞེས་པའི་གཟུགས་རྣམས་རབ་འདས་ནས། /ལྷ་ཁྱོད་ལྟ་བར་ངེད་ཀྱིས་ཅི༎ somaḥ sūryo marudbhūmirvyoma hotā'nalo jalam
- language:
- Sanskrit
-
iti rūpāṇyatikramya tvāṃ draṣṭuṃ deva ke vayam
- language:
- Sanskrit
-
kā.ā.331ka/2.275;
- language:
- Sanskrit
-
nā. 1. pṛthvī, devakumārikā — བྱང་ཕྱོགས་ལོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆ་ན། /ལྷ་མོ་གཞོན་ནུ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། /རབ་ཆགས་ལྷ་མོ…/ས་དང་དེ་བཞིན་པད་མ་ཅན༎ uttare'smin diśo bhāge aṣṭau devakumārikāḥ
- language:
- Sanskrit
-
ilādevī… pṛthvī padmāvatī tathā
- language:
- Sanskrit
-
la.vi.186kha/284 2. medinī, śabdakośaḥ — ཇི་ལྟར་ས་ལ་རིན་ཆེན་མིང་། /དབྱེ་བ་ཐ་དད་ཐ་དད་ནི། /ཡུལ་དང་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་བརྗོད། /རིན་ཆེན་དབྱེ་བ་འགར་ཡང་མེད༎ yathā ratnasya medinyāṃ nāmabhedaḥ pṛthak pṛthak
- language:
- Sanskrit
-
deśadeśavaśāt prokto ratnabhedo na ca kvacit
- language:
- Sanskrit
-
vi.pra.127ka/1, pṛ.25.
- language:
- Sanskrit
-
(dra.— ཞེ་ས། g.ཡང་ས། ཡུལ་ས། དོག་ས། འཆག་ས། སྐམ་ས། འདུན་ས།).
- language:
- Sanskrit
sa/ has 32 other terms directly related to it, which are presented here.