- dus/
- ID:
- T90442
- དུས (Tibetan, Tibetan script, Original)
- > dus/ (Tibetan, Latin script, Transliteration-THL Extended Wylie Transliteration)
- > dü (Tibetan, Latin script, Transcription-THL Simplified Tibetan Transcription)
Other Dictionaries
1. Jeffrey Hopkins Dictionary
Hopkins' Translations: time; occasion
Others' Translations: {C}period (of time)
Sanskrit: {C,MSA,MV}kāla; {C}kāli; {C}adhvan; {MV}adhva; {MV}avasthā; {MSA}samaya
one of the five associational causes (mtshungs ldan lnga); for others see: mtshungs ldan
- language:
- English
2. Rangjung Yeshe Dictionary
-
kyi dus su - while
- language:
- English
-
(verb)-dus - when. at the point that. once.; 1) time, period of time, season, age, period, occasion, timely. 2) [vb.+--] at the time of, while, when. temporal sequence. day, date; age, aeon; time, moment; time, season, age, period, occasion; timely; time; temporal relationship; when. Syn ཚེ་. 3) Time, as one of the ten non-concurrent formations. Def. by Jamgön Kongtrül: རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བྱུང་ནས་འགགས་པ་འདས་པ་དང་, མ་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པ་དང་, བྱུང་བ་མ་འགག་པ་ནི་ད་ལྟར་བའོ་,
- language:
- English
3. Ives Waldo Dictionary
-
1) [point in] time, when [syn: bgrang bya dang, yang dag 'gro, slar byung]; 2) 6: [from dpyid, so ga, dbyar, ston, dgun stod, dgun smad]; 3) cause and effect rgyun du 'byung ba'i yun gyi gnas skabs, ldan min 'du byed kyi nang gses shig time, period of time, season, age, period, occasion, timely (vb+--) at the time of, while, when, as creator, [one of the 10 non- concurrent formations] temporal sequence, moment [rgyu dang 'bras bu byung nas 'gags pa 'das pa dang/ ma byung ba ni ma 'ongs pa dang/ byung ba ma 'gag pa ni da ltar ba'o]
- language:
- English
-
1) [point in] [period of] time; 2) when, at the time of, while, [at the] moment [of]; 3) 6:; 4) cause and effect; 5) * season, age, period, occasion; 6) timely (vb+- * temporal sequence
- language:
- English
4. Jim Valby Dictionary
time, sequence, day, date, then, at that time, temporality, timing, cosmic term, season, certain time, for awhile, sometimes, when connective, time, phase, during
- language:
- English
5. Richard Barron Dictionary
-
. . . (verb +) dus - when . . . ; even as . . . ; isc. at the point that . . . ; once . . . ; isc. chance of . . .
- language:
- English
-
time; temporal relationship; isc. context
- language:
- English
6. bod rgya tshig mdzod chen mo
[1267] ... 1༽ ཚེ་སྐབས། ... གནའ་སྔ་མའི་དུས། ... ཕ་མེས་ཀྱི་དུས། ... དེང་དུས། ... དུས་དེའི་བར། ... རང་ཉིད་འཚོ་ཞིང་གནས་པའི་དུས་དོན་ཡོད་པར་བྱེད་པ། ... རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་འཕྱུར་བ། ... དུས་དང་དུས་སུ་མཛའ་བར་བྱེད་པ། ... ལས་ཁུངས་ལ་དུས་ཐོག་ཏུ་འགྲོ་བ། ... ཚེས་བཟང་དུས་བཟང། ... མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་བགྲང་བྱ་དང། ཡང་དག་འགྲོ། སླར་བྱུང་བཅས་སོ། 2༽ ༼མངོན༽ དཔྱིད་དང་སོ་ག། དབྱར། སྟོན། དགུན་སྟོད། དགུན་སྨད་དེ་དུས་མཚམས་ལ་དྲུག་ཡོད་པས་གྲངས་དྲུག་མཚོན། ... 3༽ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཡུན་གྱི་གནས་སྐབས། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནང་གསེས་ཤིག་...
- language:
- Tibetan
7. dag yig gsar bsgrigs
- is related to
- dus skabs/, dus 'khrugs/, dus rgyun/, dus chen/, dus chung /, dus btab/, dus dus su/, dus bab/, dus la bab pa/, dus tshigs/, dus tshod/, dus tshod 'khor lo, dus gzer/, dus rabs/, dus gsum/
-
༡ བྱ་དངོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཡུན་ཚད་ཀྱི་མིང་སྟེ། སྔོན་དུས། དེང་དུས། མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
༢ ལོ་གཅིག་གི་ནམ་ཟླའི་འགྱུར་ལྡོག་ངེས་ཅན་གྱི་མིང་སྟེ། དུས་བཞི། དཔྱིད་དུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
8. Thupten Phuntsok Dictionary
(１) ཚེ་སྐབས། གནའ་སྔ་མའི་དུས། ཕ་མེས་ཀྱི་དུས། དེང་དུས། དུས་དེའི་བར། རང་ཉིད་འཚོ་ཞིང་གནས་པའི་དུས་དོན་ཡོད་པར་བྱེད་པ། རྒྱ་མཚོའི་རྦ་རླབས་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་འཕྱུར་བ། དུས་དང་དུས་སུ་མཛའ་བར་བྱེད་པ། ལས་ཁུངས་ལ་དུས་ཐོག་ཏུ་འགྲོ་བ། ཚེས་བཟང་དུས་བཟང་། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ལ་བགྲང་བྱ་དང་། ཡང་དག་འགྲོ། སླར་བྱུང་བཅས་སོ། ། (２) 〔མངོན〕དཔྱིད་དང་སོས་ག དབྱར། སྟོན། དགུན་སྟོད། དགུན་སྨད་དེ་དུས་མཚམས་ལ་དྲུག་ཡོད་པས་གྲངས་དྲུག་མཚོན། (３) རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཡུན་གྱི་གནས་སྐབས། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནང་གསེས་ཤིག
- language:
- Tibetan
9. smon lam tshig mdzod chen mo
-
1.བྱ་དངོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཡུན་ཚད་ཀྱི་མིང་།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) སྔོན་དུས། དེང་དུས། མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
2.ལོ་གཅིག་གི་ནམ་ཟླའི་འགྱུར་ལྡོག་ངེས་ཅན་གྱི་མིང་།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) དུས་བཞི། དཔྱིད་དུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
3.ཁྱད་ཆོས་ཁྱད་པར་བ་རེ་ཡོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་མིང་།
- Model Sentence
(དཔེར་ན།) ཟ་དུས། འཐུང་དུས། འགྲོ་དུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
- language:
- Tibetan
-
4. (མངོན་བརྗོད།) དཔྱིད་དང་སོས་ཀ། དབྱར། སྟོན། དགུན་སྟོད། དགུན་སྨད་དེ་དུས་མཚམས་ལ་དྲུག་ཡོད་པས་གྲངས་དྲུག་མཚོན།ར
- language:
- Tibetan
-
5.རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཡུན་གྱི་གནས་སྐབས་ཏེ། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནང་གསེས་ཤིག
- language:
- Tibetan
10. Mahāvyutpatti: Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary
- Sanskrit:
- kālaḥ
11. Yogācāra Glossary
- Sanskrit:
-
- kalpa
- kāla
- yuga
- avasthā
- adhvan
- adhvāna
- velā
12. Negi Tibetan-Sanskrit Dictionary
-
saṃ. 1. kālaḥ
- language:
- Sanskrit
-
i. samayaḥ — ཀྱེ་མ་བདག་ནི་ཞུགས་གྱུར་ནས། /ཇི་སྙེད་དུས་ནི་རབ་ཏུ་འདས༎ aho bata kiyān kālaḥ prayātaḥ prasthitasya me
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.64ka/6.127; ཉི་མ་འཆར་བའི་དུས candrodayakālaḥ vi.pra. 249ka/2.62; samayaḥ — ཉིན་དང་མཚན་མོའི་དུས dinaniśisamayam vi.pra.89ka/3.1; དུས་གཅིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ལ་ཞུགས་ཏེ ekasmin samaye bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhrakūṭe parvate sa.pu.2ka/1; la.a.56ka/1; adhvā — དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་བདག་ཅག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཅིག anena vayaṃ kuśalamūlena anāgate'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bhavema a.sā.445ka/251; velā — སྒྲ་ནི་ཉེ་བར་དམིགས་དུས་སུ༎ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ śabdopalambhavelāyāmityādi ta.pa.179ka/819; མཁའ་ལྡིང་དུས་ནི་འཇིགས་རུང་འདི། /ལུས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྟེར་བྱེད་ཡིན༎ ghorā garuḍaveleyaṃ dehasandehadāyinī
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.310ka/108.152; གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྲས་རྣམས་ལ། /སངས་རྒྱས་དུས་ལས་ཡོལ་བ་མེད༎ na tu vaineyavatsānāṃ buddho velāmatikramet
- language:
- Sanskrit
-
a.śa.10kha/9; kṣaṇaḥ — མཚན་མོའི་དུས་སུ་ཀླུ་ཡིས་ནི། /མྱུར་བར་རྒྱལ་པོའི་བུ་བཏང་སྟེ༎ nāgastūrṇaṃ kṣapākṣaṇe
- language:
- Sanskrit
-
tatyāja rājatanayam a.ka.128kha/66.40; avasaraḥ — ཟས་ཀྱི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ saṃprāpte bhojanāvasare a.ka.136kha/67.27
- language:
- Sanskrit
-
ii. = འཆི་བ mṛtyuḥ — དུས་ཀྱི་ཁ་ལས་གྲོལ་པ་ཡི། /གཟིངས་ནི་རང་གི་ངོས་སུ་ཕྱིན༎ kālavaktrātpravahanaṃ muktaṃ satata(svataṭa)māyayau
- language:
- Sanskrit
-
a.ka.223ka/89.24
- language:
- Sanskrit
-
iii. = འཆི་བདག yamaḥ — དུས་ཀྱི་ཕོ་ཉ kāladūtaḥ bo.pa.65kha/31; དུས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ kālapuruṣaḥ kā.vyū.215ka/274 2. ṛtuḥ
- language:
- Sanskrit
-
i. kālaviśeṣaḥ — དུས་དྲུག ṛtavaḥ ṣaṭ vi.pra.172kha/1.25; ṛtukaḥ — དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན yathārtukam ma.vyu.6664
- language:
- Sanskrit
-
ii. = དྲུག ṣaṭ — དུས་ཞེས་པ་དྲུག ṛturiti ṣaṭ vi.pra.177ka/1.32 3. yugam — འདིར་རྫོགས་ལྡན་ལ་སོགས་པ་དུས་བཞི atra yugaṃ kṛdyugādikam vi.pra.171kha/1.22; དུས་ངན་པའི་ཚེ kaliyuge kā.vyū.207ka/265; ཉིན་མོའི་ལྷག་མ་དུ་མའི་དུས་མཚུངས་པར། /བློ་ཡིས་རྟོག་ཅིང kalayan dhiyā divasaśeṣamanekayugopamam a.ka.300kha/108.66 4. = བཞི yugaḥ, catvāraḥ — དུས་ནི་བཞིའོ༎ yuga iti catvāraḥ vi.pra.171kha/1.23 5. kalpaḥ —དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ kalpakaṣāyaḥ bo.bhū.134ka/173; དུས་མཐར་དོགས་པ་བྱེད་ཅིང kurvan kalpāntaśaṅkām nā.nā.244ka/173 6. = མཚམས velā — སྤྱོད་ཚུལ་གྱི་དུས་ལས་མི་འདའོ༎ nācāravelāṃ laṅghayanti jā.mā.69ka/80 7. truṭiḥ, kālamāne — sūkṣmailāyāṃ truṭiḥ strī syāt kāle'lpe saṃśaye'pi sā
- language:
- Sanskrit
-
a.ko.3.3.37 8. divasaḥ — དེ་ནས་རེ་ཞིག་ན་རྒྱལ་པོ་ཚངས་པས་བྱིན་གྱིས་དུས་བཏབ་སྟེ། ད་སྟེ་ཞག་བདུན་ན་འོང་གིས yāvadrājñā brahmadattena divasaḥ pratigṛhītaḥ, saptame'hani āgacchāmīti a.śa.211ka/194 9. avasthā — ཚིག་འདི་གསུམ་གྱིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མའི་དུས་བསྟན་ཏོ༎ ebhistribhiḥ padairupekṣāyā ādimadhyāvasānāvasthā dyotitāḥ tri.bhā.157ka/58; ma.vyu.7588;
- language:
- Sanskrit
-
pā. 1. adhvā, saṃskṛtadharmaparyāyaḥ — དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏམ་གཞི་དང་། /ངེས་པར་འབྱུང་བཅས་གཞི་དང་བཅས༎ ta evādhvā kathāvastu saniḥsārāḥ savastukāḥ
- language:
- Sanskrit
-
abhi. ko.2ka/1.7; དེ་དག་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སོ༎ སོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བའི་ཕྱིར་དུས་རྣམས་སོ༎ ta eva saṃskṛtā gatagacchadgamiṣyadbhāvādadhvānaḥ, adyante'nityatayeti vā abhi.bhā.29ka/26 2. kālaḥ, dravyapadārthabhedaḥ — རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་དུས་དང་ཕྱོགས་དང་བདག་དང་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དག་ཡིན་ཞེས་བྱའོ༎ navadheti
- language:
- Sanskrit
-
‘pṛthivyāpastejovāyurākāśaṃ kālo digātmā manaḥ’ iti sūtrāt ta.pa.257kha/231; སོགས་པའི་སྒྲས་གཞན་གྱིས་འདོད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུང་ངོ་༎ ཇི་སྐད་དུ། དུས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་སྨིན་པར་བྱེད། /དུས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་སྡུད་པར་བྱེད། /དུས་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་སད་པར་བྱེད། /དུས་ནི་འདའ་བར་དཀའ་བ་ཡིན༎ ādiśabdena yo buddhimān kālaḥ parairiṣyate tasya grahaṇam
- language:
- Sanskrit
-
yathoktam—kālaḥ pacati bhūtāni kālaḥ saṃharate prajāḥ
- language:
- Sanskrit
-
kālaḥsupteṣu jāgarti kālo hi duratikramaḥ
- language:
- Sanskrit
-
ta.pa.192ka/101;
- language:
- Sanskrit
-
nā. kālaḥ, pratyekabuddhaḥ — རང་སངས་རྒྱས…འདི་ལྟ་སྟེ། སྤོས་ཀྱི་ངད་ལྡང་དང…དུས་དང་ཉེ་བའི་དུས་དང…ནོར་ལྷ་དང pratyekabuddhāḥ…tadyathā gandhamādanaḥ… kāla upakālaḥ… vasuśceti ma.mū.99ka/9.
- language:
- Sanskrit
dus/ has 15 other terms directly related to it, which are presented here.